Tóm lược tình hình biển Đông

- Trích The Economist; London -

Trong suốt một thập kỷ, các tranh chấp trên biển Đông đa phần chỉ là chủ đề quan tâm của một số nhà nghiên cứu và giới luật gia. Nhưng kể từ năm 2010, sự căng thẳng đã bước lên một tầm cao mới. Trung Quốc tổ chức tập trận Hải quân tại khu vực này. Hoa Kỳ gửi tàu sân bay USS George Washington ghé thăm Việt Nam. Liên tục các diễn đàn khu vực được tổ chức để tìm cách tháo gỡ tình hình căng thẳng tại biển Đông.

Đang có hai xu thế đối nghịch nhau tại khu vực. Đầu tiên là việc Hoa Kỳ dưới thời chính quyền Obama đang muốn tái khẳng định vai trò cường quốc của mình tại khu vực châu Á, làm đối tác đảm bảo hòa bình cho nhiều quốc gia trong khu vực này. Thứ hai là việc Trung Quốc đang muốn thể hiện vị thế sức mạnh và vị thế quân sự mới của mình.

Trước khi tới Việt Nam, tàu USS George Washington đã tới Hàn Quốc để thể hiện sự ủng hộ của Hoa Kỳ tới Hàn Quốc, sau vụ Bắc Triều Tiên đánh chìm tàu Cheonan. Sự kiện này khiến Bắc Kinh không mấy hài lòng. Và tình hình trong khu vực sẽ còn tiếp tục xuống cấp.

Tại biển Đông, sự căng thẳng có thể sẽ còn nghiêm trọng hơn. Washington lo lắng từ khi Bắc Kinh xếp biển Đông vào hàng "vấn đề có tầm quan trọng sống còn" – ngang hàng với Đài Loan và Tây Tạng. Tháng 7 năm 2010, Hoa Kỳ cũng xếp quyền đươc tự do lưu thông đi lại trên biển Đông như một lợi ích quốc gia tối quan trọng của họ.

Ngoài Trung Quốc (cùng Đài Loan), còn có Brunei, Malaisia, Philippines và Việt Nam khẳng định chủ quyền của mình tại vùng tranh chấp. Indonesia cũng đang có các vùng lãnh hãi thuộc Trung Hoa trên các bản đồ mà Trung Quốc phát hành. Nhưng cuộc đối đầu Việt-Trung về tình hình Trường Sa-Hoàng Sa là căng thẳng và dễ xảy ra xung đột nhất. Chính vì vậy mà mọi thiện chí của Washington dành cho Hà Nội, như việc hai nước ký kết hiệp định hợp tác phát triển công nghệ nguyên tử hạt nhân dân dụng cho Việt Nam được Bắc Kinh coi như một hành động khiêu khích.

Đã từ lâu, các nước láng giềng luôn có lý do để nghi ngờ thiện chí cố gắng không gây xung đột của Trung Hoa. Tàu bè Trung Quốc đi lại trên biển Đông như ao làng của họ. Các bản đồ Trung Quốc xuất bản đánh dấu lãnh thổ Trung Quốc vượt xa ngoài phạm vi Trường Sa và Hoàng Sa. Năm 2010, Bắc Kinh cũng đã quảng cáo đã gửi một tàu ngầm lặn sâu xuống độ sâu 3759 mét để cắm cờ Trung Quốc.

Trung Hoa đang phát triển hải quân cả trên diện rộng và diện sâu. Năm 2010, Trung Hoa đã khánh thành cảng Habantota ở miền nam Sri Lanka. Tại Pakistan, Trung Hoa cũng đang xây dựng cảng Gwadar. Các tàu chiến Trung Hoa cũng lần đầu tiên cập cảng Myanmar. Các động thái này khiến Ấn Độ lo lắng Trung Hoa đang xây dựng hệ thống tiền đồn – gọi là chiến thuật vòng ngọc trai – để kiểm soát tuyến giao thông hàng hải huyết mạch của thế giới.

Sức mạnh quân sự của Hải quân Trung Hoa sẽ còn được củng cố khi tàu sân bay đầu tiên của họ đi vào hoạt động, cũng như hệ thống hỏa tiễn tầm xa có khả năng tiêu diệt các mục tiêu di động trên biển, được ví von như hệ thống tiêu diệt tàu sân bay.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích quân sự đánh giá rằng dù đang cố gắng đuổi theo Hoa Kỳ, nhưng còn tương đối lâu nữa Trung Hoa mới có khả năng bắt kịp. Hoa Kỳ vẫn là sực mạnh Hải quân số một của khu vực này. Nhưng liệu họ còn đủ sức để áp đặt tầm ảnh hưởng của mình nhằm gìn giữ nền hòa bình mong mang trong khu vực. Trung Quốc càng ngày sẽ càng có trọng lượng hơn để áp đặt các điều kiện của mình trên bàn đàm phán. Nếu cái ô Hoa Kỳ vẫn có thể tiếp tục đảm bảo một sự an ninh tương đối cho khu vực này, ta vẫn không khỏi có cảm giác cái ô trên không phải sẽ vĩnh viễn không thấm nước.

Simon Long

Các bài liên quan:

• Anh như thế là đéo được!

Anh như thế là đéo được!

Anh Trung ạ, sau khi cắm mốc trên đất liền xong xuôi, em thở phào thế là xong được một việc, dù có chịu tí thiệt thòi nhưng dù sao cũng đã xong cái vụ lằng nhằng này, giờ anh tuy có to xác thật đấy, nhưng anh hết trò nhổ mốc lấn đất nhé.

Xong rồi giờ sang chuyện giải quyết cái ao làng, trước nay vì anh to như con tịnh nên em nhịn để cho êm xong xuôi vụ đất cát, giờ đất cát xong rồi, sổ đỏ đâu vào đấy rồi, anh định lè cái lưỡi bò bẩn của anh liếm nốt cái ao làng thì em thật, như thế đéo được đâu, một vừa hai phải thôi chứ anh, tham gì tham quá thể vậy?

Cho nên là vụ 2007 lần cuối em nhịn nhục muối mặt với đám cháu chắt dại dột biểu tội biểu tình phản đối anh cái chuyện anh tuyên bố láo lếu cái ao là của anh tất, lúc đấy khổ nhục kế em tóm đại một vài thằng làm trò, đét cho mấy roi vào mông đít cốt cho cho anh vui lòng anh em mình còn làm cho xong cái sổ đỏ. Nay sổ đỏ xong rồi thì em kệ mẹ, anh động vào cái ao là em bù lu bù loa bật đèn xanh cho chúng nó đào mả bố anh lên đấy, em đéo biết.

Em thật, anh em mình thì nói chung đéo vấn đề, nhưng bọn dân đen của em, chúng nó quẫn quá rồi, anh mà làm quá thì nó bật nốt cả em, chúng nó bảo nhau bố mình mà hèn nữa thì cho bố hưu non, chúng mình cho bố vào viện dưỡng lão luôn. Đành rằng anh em mình môi hở răng lạnh sau mấy vụ đất cát bán chác này nọ cũng rủng rỉnh túi, con cái cũng du học đâu vào đấy cả rồi, nhưng bọn cháu chắt dân đen thì chúng nó đang kêu giời vì giá cả leo thang lạm phát lạm phiếc đau hết cả đầu em chưa biết phải làm sao. May quá anh lại giở trò đúng lúc này thì em thật, anh to xác thật đấy, thâm thật đấy, nhưng quả này anh định chơi em thì anh hơi bị ngu, chó cắn áo rách là chó ngu chứ còn gì. May quá giờ chúng nó có chỗ để xả xì troét rồi, mấy tờ lá cải mõ làng vừa la làng lên phát anh thấy đấy, bọn trí thức nửa mùa phây búc phây biếc hoắng hết cả lên đòi giết chết hơn tỉ thằng nhà anh ngay. Vua thua thằng liều, nhất là dạng Chí Phèo vô sản như mấy thằng cháu chắt nhà em chó cùng dứt dậu nó húng lắm, con sâu xéo mãi cũng quằn, anh công nhận không?

Mà đéo biết bên nhà anh thế nào, chứ nhà em thì phây búc phây biếc vẫn vô sờ tư anh ạ, cấm thế đéo, anh có muốn bị chơi một quả như thằng Mubarack hay thằng Gadhafi thì anh cứ bảo em một câu, em đảm bảo ờ cái ao làng cứ cho là của anh, nhưng dậy sóng thần ngay, đèo mẹ, em bật đèn xanh cho chúng nó tương gạch vỡ vào thì đến váng bèo anh cũng đéo có mà húp, đừng nói chuyện khoan dầu với cả lượn tàu ngầm tàu nổi anh nhé, gần trăm triệu thằng nhà em ít đéo đâu, mỗi thằng nửa gạch vỡ thì lấp mẹ ao làng luôn, thế cho nhanh.

Cho nên là anh cứ suy nghĩ đi, anh đang làm ăn ngon lành thì cứ tập trung mà kiếm tiền đi, chứ bây giờ đánh nhau chưa biết thằng nào ăn được thằng nào trừ phi anh chơi hết gần trăm triệu thằng nhà em và mấy tỉ thằng còn lại trên quả đất này, anh định làm thằng Hitler thứ 2 hả anh? Ờ thì cứ cho là anh thịt được em thật, nhưng để thịt được thì chuyện làm ăn của anh cũng coi như tiêu luôn, anh nhớ nhé, đau đầu phết đấy anh.

Cứ cho là em yếu, cứ cho là em nhịn nhục giỏi em chỉ muốn được yên thân, mấy lần anh có mang súng hoa cải ra bắn mấy thằng quăng chài ở cái ao làng em cũng dắm mắt cho qua, nhưng anh bẻ cần cắt cước của mấy thằng thuyền thúng dò ổ câu cá kiếm cơm ngay bờ ao sát đất của em thì một lần nữa em thật, đéo được đâu, thằng ấy là anh cả nó đang đi kiếm cơm cho em đấy anh, nhân đây em cũng thông báo với anh tin buồn là thằng thứ Vinashin nhà em nó tèo rồi, cả nhà giờ trông đợi vào mấy con mè ranh thằng cả giăng câu thôi. Anh làm thế, đèo mẹ, bọn buôn cá chúng nó sợ chúng nó té hết, cá em ươn thì cả nhà em chết đói à? Anh đã thấy anh vừa tham vừa ngu chưa anh?

Cho nên anh ạ, đêm nay anh cứ nằm vắt trym lên trán mà suy nghĩ cho kỹ rồi từ từ anh em mình nói chuyện phải quấy, rồi có gì em sẽ dạy dỗ bảo ban mấy thằng cu nhà em nó thôi chửi bới lồng lộn rồng lộn lên đòi chiến, chứ em thật, súng hoa cải thì em không có chứ phóng lợn thì nhà em lúc nào cũng sẵn anh ạ, chúng nó mà hô hào tru tréo phây búc phát nữa thì ngay cả em cũng đéo đỡ được cho anh đâu, em thật.

Vài lời tâm sự, có gì không phải anh bỏ quá cho.

Em Việt, thằng em khờ dại bé bỏng của anh.

Đặng Thiều Quang

PS: Điểm báo quốc tế một lần phá lệ khi không đăng tải bài dịch từ báo chí nước ngoài

Bài trả lời phỏng vấn cuối cùng của Ngải Vị Vị trước khi bị bắt

- Trích Süddeutsche Zeitung; Munich -

Đôi dòng giới thiệu về ông Ngải Vị Vị: Là con nhà báo, nhà thơ nổi tiếng Ngải Thanh, một vị lão thành cách mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Ngải Vị Vị được đi du học ở Mỹ và có một thời gian sống tại New York.

Ông về nước và trở thành một nhân vật danh tiếng trong phong trào nghệ thuật mới của nước Trung Hoa thời Khai phóng, là một trong những nghệ sĩ Trung Hoa được biết tới nhiều nhất tại nước ngoài. Không chỉ là người thiết kế sân vận động hình Tổ Yến cho Olympics tại Bắc Kinh, ông còn là nhà bình luận nhiều vấn đề xã hội Trung Quốc.

Ngải Vị Vị là một nghệ sĩ, nhà hoạt động, và nhà triết học người Hoa hoạt động tích cực trong lĩnh vực kiến trúc, nhiếp ảnh, phim ảnh, phê bình văn hoá và xã hội. Ông đã hợp tác với các kiến trúc sư Thuỵ Sĩ Herzog & Meuron với tư cách là cố vấn nghệ thuật cho công trình Sân vận động Quốc gia Bắc Kinh xây trong sự kiện thế vận hội 2008. Bênh cạnh lĩnh vực nghệ thuật, ông còn tham gia điều tra tham nhũng ở nhiều đề tài nhức nhối trong xã hội, như ông phơi bày các vụ scandal tham nhũng trong việc xây dựng các trường học ở Tứ Xuyên bị sập đổ trong trận động đất năm 2008, khiến hơn 5000 học sinh thiệt mạng. Ngày 3 tháng 4 năm 2011, công an Trung Quốc đã bắt giữ ông tại sân bay Bắc Kinh và xưởng vẽ của ông ở thủ đô bị niêm phong. Trước đó, xưởng vẽ của ông tại Thượng Hải cũng bị phá sập với lý do không có giấy phép xây dựng.

Trước khi bị bắt vài ngày, ông đã có buổi trả lời phỏng vấn tờ báo Đức Süddeutsche Zeitung

Các dự án hiện tại của ông đang là gì thưa ông?

Tôi đang chuẩn bị cho cuộc triển lãm tại Bảo tàng Mỹ Thuật Đài Loan. Nó sẽ được khai mạc vào ngày 29 tháng 10 sắp tới.

Đây có lẽ là lần đầu tiên ông tổ trức triển lãm tác phẩm tại Đài Loan, có đúng vậy không thưa ông?

Còn hơn thế nữa. Nếu Đài Loan đúng là một phần không thể tách rời của Trung Hoa Đại lục, như chính quyền vẫn khẳng định, thì đây là lần đầu tiên tôi có triển lãm chính thức tại Trung Quốc (cười). Từ trước đến nay, tôi chưa bao giờ được phép làm điều này.

Nhưng gần đây ông đã từng thử, như đáng lẽ ra trong tháng ba vừa rồi, ông đã có cuộc triển lãm tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Ullens, tại Bắc Kinh.

Vâng. Nhưng cuộc triển lãm đã bị ngăn cản. Tôi đã làm việc trong vòng một năm rưỡi cho cuộc triển lãm này, trước khi nó bị cấm. Xưởng của tôi tại Thượng Hải bị phá tan tành [vào tháng 1 năm 2011].

Tình hình có trở nên khó khăn hơn đối với các nghệ sĩ chỉ trích chính quyền?

Gần đây, họ có thể bỏ tù một người chỉ vì anh ta viết gì đó trên twitter hay blog. Họ cắt điện thoại, theo dõi, khám nhà giữa đêm. Sau đó họ sản xuất những bằng chứng chống lại bạn tại tòa án. Họ kết án những người vô tội 10 năm tù giam. Như người cuối cùng là Lưu Hiền Bân [nhà hoạt động nhân quyền vừa bị kết án ngày 25 tháng ba 10 năm tù giam vì tội "kích động lật đổ nhà nước"].

Ông cũng lên tiếng ủng hộ những người đấu tranh ở nhiều đề tài nhức nhối trong xã hội, như những người muốn điều tra tại sao có nhiều trường học ở Tứ Xuyên bị sập đổ đến vậy trong trận động đất năm 2008.

Như Đàm Tác Nhân [tác giả một hồ sơ điều tra về nguyên nhân sập đổ của các ngôi trường, bị kết án 5 năm tù vào tháng 2 năm 2010]. Tôi ủng hộ những người như vậy. Những người sẽ ngồi tù nhiều năm. Một số khác chỉ đơn giản là biến mất. Gia đình họ không có tin tức gì. Không một ai có thể biết hiện tại họ đang ở đâu [hàng chục người đã biến mất như vậy trong hai tháng vừa qua trong đó có nhiều luật sư]. Thử hỏi chúng ta đang sống trong một xã hội như thế nào?

Trong khi đó, một triển lãm Đức đang được tổ chức tại Quảng trường Thiên An Môn với tên gọi "Nghệ thuật của thế kỷ Ánh sáng". Ông nghĩ gì về điều này?

Đây là một sự mỉa mai tếu táo khi một cuộc triển lãm mang tên "Nghệ thuật của thế kỷ Ánh sáng" lại được tổ chức tại Quảng trường Thiên An Môn, vì người Trung Quốc chúng tôi đang sống trong "kỷ nguyên của Bóng tối". Sự phát triển kinh tế khiến cuộc sống vật chất của người dân được cải thiện. Nhưng, tại Trung Quốc, chúng tôi đang ở mực độ thấp nhất của tự do ngôn luận, tự do sáng tạo nghệ thuật. Đây là điểm đáy mới của xã hội của chúng tôi.

Ông đã một lần bị cảnh sát đánh trọng thương đến mức phải sang Munich phẫu thuật chống chảy máu não vào tháng 9 năm 2009. Trước sự đàn áp như trên, liệu đã bao giờ ông nghĩ tới việc sẽ đi di cư?

Không. Không bao giờ. Nhưng tôi thường gặp ác mộng. Lần cuối cùng là cách đây hai ngày. Tôi thấy mình đang trong cuộc họp của một dạng tổ chức mật, nhiều người khóc, tôi ghi lại tất cả. Nhưng rồi tôi lại không được nói ra tất cả những gì mình đã ghi lại được. Tôi có cảm giác giấc mơ kéo dài suốt cả đêm như vậy. Nhưng điều ngạc nhiên là có rất nhiều khách du lịch khắp mọi nơi. Họ nhìn thấy tất cả nhưng chẳng làm gì cả. Như điều mà họ nhìn thấy là một việc bình thường vậy.

Ông vẫn không có ý định sẽ đi di cư.

Không, đấy là điều cuối cùng mà tôi sẽ nghĩ tới. Cán bộ an ninh của chính phủ cũng đã khuyên tôi điều này khi họ thẩm vấn tôi. Họ nói tốt hơn hết là tôi nên ra nước ngoài, tôi là một nghệ sĩ có tiếng, ở đây sẽ nguy hiểm cho tôi. Nhưng điều đó là điều cuối cùng mà tôi nghĩ tới.

Ngay cả khi ông trực tiếp bị đe dọa?

Tôi biết việc mình ở lại sẽ nguy hiểm. Nếu đọc lại lịch sử đất nước tôi, những ai đặt lại câu hỏi về chính quyền thường không có cái kết tốt đẹp.

Ông có nghĩ rằng một nghệ sĩ tại Trung Quốc ngày nay có thể góp phần làm thay đổi xã hội, như thế kỷ Ánh sáng đã làm được tại châu Âu.

Rất hạn chế. Với nước Trung Quốc chính thức, thì tôi không tồn tại nữa. Nếu bạn tìm tên tôi trên internet, thì bạn sẽ nhận được một thông điệp báo lỗi. Tôi đã được làm "hài hòa" [Thuật ngữ vui để chỉ việc bị kiểm duyệt trên internet]. Nhưng tôi có 70.000 fan trên Twitter, mà với một số thủ thuật công nghệ vẫn có thể đọc được tại Trung Quốc. Tôi vẫn bình luận các vấn đề xã hội, để mọi người thấy là ngọn lửa còn chưa tắt, vẫn còn những tia sáng. Nếu nó cũng tắt nốt, quả là sẽ quá buồn.

Ông là một trong những người Trung Quốc hiếm hoi không ngại trả lời thẳng thắn báo chí quốc tế. Ông có ngại rằng điều này về lâu về dài sẽ khiến ông gặp nguy hiểm?

Có. Tôi vẫn luôn hỏi là tại sao truyền thông nước ngoài không chọn phỏng vấn một người khác. Điều này sẽ tốt hơn rất nhiều đối với tôi. Nếu có một người khác như tôi, gánh nặng trên vai tôi sẽ giảm một nửa. Nếu có 10 người như tôi, gánh nặng của tôi sẽ giảm xuống 10 lần. Nhưng hiện tại chỉ có một mình tôi. Cũng thú vị. Nhưng tôi cũng rất sợ.

Bố của ông, nhà thơ nổi tiếng Ngải Thanh, đã bị cầm tù và tra tấn dưới thời Quốc Dân Đảng, sau đó, bị Mao Trạch Đông cho đi cải tạo và cấm xuất bản trong vòng 20 năm. Với những gì đang xảy ra đối với giới tri thức hiện tại tại Trung Quốc, liệu chúng ta có thể kết luận rằng chẳng có sự tiến bộ nào trong lĩnh vực tự do cá nhân cả.

Đúng vậy. Không có sự tiến bộ nào. Vì vẫn cùng một nguyên nhân đấy: Người có quyền lực không muốn nghe lời chỉ trích. Họ muốn nghiền nát chúng. Họ không bao giờ muốn có một cuộc đối thoại thẳng thắn. Tại sao cùng ngồi xuống và trao đổi ý kiến với nhau lại khó khăn đến vậy?

Cuộc triển lãm "Nghệ thuật của tự do" là một dịp để thực hiện điều này. Nó có kèm một cuộc đối thoại với các nghệ sĩ. Ông có được mời không thưa ông.

Không, tôi không chính thức được mời. Tôi nghĩ là những người Trung Hoa tham dự việc tổ chức không muốn tôi có mặt. Sẽ là làm khó cho Bộ Văn hóa. Trong khi đây là một việc nên làm. Họ nên mời tôi.

Nhưng nếu các đối thoại không thực sự mở, thì nó có còn ý nghĩa nữa không?

Nó vẫn tốt hơn là không có gì cả. Nước Đức luôn có những điều đẹp để trình bày. Vấn đề là làm sao kết nối được những điều đó với thực tế hiện tại. Nếu không nó chỉ là một nghĩa cử giữa hai chính phủ. Chúng tôi, người Trung Quốc, đã sẵn sàng chấp nhận những giá trị của thế kỷ Ánh sáng hay chưa. Hai thế kỷ sau, chúng tôi vẫn chưa sẵn sàng. Nên chính vì vậy cuộc triển lãm về thế kỷ Ánh sáng được tổ chức ở đây là một điều hay. Vì tình hình tại Trung Quốc bây giờ rất điên rồ, nếu phải đặt một cái tên cho nó, tôi sẽ gọi là "Kỷ nguyên rồ dại".

Henrik Bork

Lobsang Sangay - Người thay thế Đức Đạt-lai Lạt-ma

- Trích Courrier international; Paris -

Phải tới ngày 27 tháng 4, chúng ta mới có thể khẳng định chắc chắn việc Lobsang Sangay có thắng cử trong cuộc bỏ phiều bầu vị Kalon Tripa, tức Thủ tướng của Chính phủ Tây Tạng lưu vong hay không. Nhưng kết quả chắc không có nhiều bất ngờ, vì nhân vật tốt nghiệp trường Harvard này đã dẫn đầu áp đảo trong vòng bỏ phiếu đầu tiên, diễn ra trong tháng 10 năm 2010, khi dành được hơn nửa số phiếu hợp lệ thu về. Nhiệm vụ sắp tới của Lobsang Sangay là thay thế Đức Đức Đạt-lai Lạt-ma trong việc điều hành chính phủ Tây tạng tại Dharamsala khi Sư muốn lui về chỉ đơn thuần giữ giữ vai trò lãnh đạo tinh thần.

Có khoảng 85.000 người Tây Tạng lưu vong sống rải rác tại Hoa Kỳ, Ấn Độ, Châu Âu và nhiều quốc gia khác đã được mời chỉ định một cách dân chủ nhà lãnh đạo sẽ kế nhiệm Sư. Lobsang Sangay sinh ra và tại Ấn Độ, vùng Darjeeling vào năm 1968. Ông học phổ thông tại một trường dành cho những người tị nạn trước khi học Đại học tại Dheli. Năm 1992, ông tham gia Ban chấp hành tổ chức Tibet Youth Congress, một tổ chức ủng hộ một nhà nước Tây Tạng độc lập. Vì điều này mà báo chí chính thống Trung Quốc thường gọi ông là "một tay khủng bố". Năm 1995, ông nhận học bổng Fullbright và sang học luật tại Đại học Harvard trước khi tốt nghiệp tiến sĩ tại trường. Hiện nay ông đang làm nghiên cứu mảng luật Đông Á tại Harvard.

Tờ Boston Globe đánh giá cao khả năng ngoại giao của Lobsang Sangay trong quá trình hoạt động khoa học tại Hoa Kỳ. "Là người ủng hộ nhiệt thành việc bất bạo động giữa người Hoa và người Tây Tạng, tại nhiều buổi hội thảo được tổ chức tại Harvard, cả hai bên đã có thể trao đổi, tôn trọng và lắng nghe ý kiến của nhau. Nếu một ngày Bắc Kinh quyết định trao nhiều quyền tự quyết hơn cho Tây Tạng, thì hạt mầm của điều đó chắc chắn đã được reo tại một phòng họp của trường Harvard này. Và Lobsang Sangay đã chứng minh được rằng mình là một người biết cách đối thoại."

Nhưng ông cũng là một người có tính cách mạnh mẽ. Ví dụ như Lobsang Sangay đã bất cẩn khi tuyên bố vào năm 2007 trong cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ rằng có thể mình một ngày sẽ là "Barack Obama của Trung Quốc". Ông có giải thích sau đó đây chỉ là một câu đùa, và ông cũng như Barack Obama đều là những người gốc thiểu số tại quốc gia của mình. Nhưng tờ Tibetan Political Review thì nhận xét "đây không hẳn là một câu đùa, mà là suy nghĩ của Lobsang Sangay rằng nếu Tây Tạng không thể độc lập, thì người Tây Tạng phải bắt đầu tham gia vào xã hội và hệ thống chính trị Trung Hoa."

Các bài liên quan:

• Đức Đạt-lai Lạt-ma tìm người kế nhiệm

Đức Đạt-lai Lạt-ma tìm người kế nhiệm

- Trích Asia Times Online; Hồng Kông -

Ở tuổi 75, Đức Đạt-lai Lạt-ma muốn rút lui khỏi các trách nhiệm chính trị của mình, chỉ đơn thuần giữ vai trò lãnh đạo tinh thần của người Tâu Tạng. Sư tin tưởng vào hệ thống dân chủ để bầu lên một nhà lãnh đạo mới cho Hội đồng Nhân dân Tây Tạng. Kết thúc vòng bỏ phiếu đầu tiên, hai nhân vật được học ở Hoa Kỳ đang dẫn đầu số phiếu.

Tenzin Taklha, người phát ngôn viên của chính phủ Tây Tạng lưu vong tại Dharamsala đã trả lời báo trí, rằng Đức Đạt-lai Lạt-ma sẽ chính thức tuyên bố thôi nắm giữ các vai trò chính trị của mình vào tháng ba năm 2011. Và thời gian chuyển giao quyền lực cho người kế nhiệm sẽ diễn ra trong vòng 6 tháng tiếp theo đó. Người dân Tây Tạng cũng ý thức được rằng đến một ngày, do tuổi cao, Đức Đạt-lai Lạt ma cũng có quyền được trao lại các trách nhiệm chính trị của mình. Ngày mùng 3 tháng 10 năm 2010, cuộc tổng tuyển cử bầu ra vị kalon tripa [Thủ tướng] mới cho chính phủ Tây Tạng đóng tại Dharamsala đã được diễn ra. Có hai ứng cử viên thực sự nổi bật: Lobsang Sangay, hiện đang làm nghiên cứu tại trường Harvard Law School, và Tenzin Namgyal Tethong, một nhà ngoại gia đang sống tại Hoa Kỳ. Cả hai nhân vật này đều được đào tạo tại Hoa Kỳ, vì vậy theo nhiều quan sát viên, họ sẽ đem nhiều ảnh hưởng của phương Tây hơn đến phong trào đấu tranh của người Tây Tạng, vì vậy có thể sẽ đối đầu trực diện với Bắc Kinh mạnh mẽ hơn.

Trong số 79 449 cử tri đăng ký, có khoảng 47 000 người (khoảng 61 %) đã tham gia bỏ phiếu tại 56 quốc gia, trong đó có Ấn Độ, Népal, Bhutan, Hoa Kỳ, Úc hay các nước châu Âu. Lobsang Sangay dẫn đầu với 22 489 phiếu, so với 12 319 giành cho Tenzin Namgyal Tethong. Dolma Gyari, hiện là phó chủ thịch Quốc hội Tây Tạng, đồng thời cũng là phụ nữ duy nhất tham gia tranh cử về đích thứ ba với 2 733 phiếu. Trong số 17 ứng cử viên tại vòng một, ủy ban bầu cử chọn ra sáu người lọt vào vòng hai.

Trong cuộc bầu cử này, các ứng cử viên đã trả lời các câu hỏi của cử tri qua Internet. Với câu hỏi: "Theo ông, trách nhiệm của kalon tripa sắp tới sẽ là gì?" Lobsang Sangay đã trả lời: "Trước tiên, ta phải định nghĩa được nhiệm vụ của kalon tripa sẽ là một nhà quản lý tổ chức của người Tây Tạng, hay là một nhà lãnh đạo chính trị phong trào của người Tây Tạng. Nếu Đức Đạt-lai Lạt-ma cho phép nền dân chủ chúng ta chuyển mình phát triển nhiều hơn, nhiệm vụ của người kalon tripa sẽ là tìm một giải pháp cho việc phản đối sự chiếm đóng của người Trung Quốc, tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế và xây dựng hình ảnh của quốc hội Tây Tạng có vai trò rõ rệt hơn." Với quyền lợi của người Tây Tạng, Lobsang Sangay phát biểu "họ có quyền được tự quyết" và "mục đích cuối cùng của Bắc Kinh là đồng hóa người Tây Tạng thành người Hán". Ứng cử viên nặng ký còn lại, Tenzin Namgyal Tethong, là một giáo sư xuất sắc của đại học Stanford. Ông bắt đầu giúp đỡ phòng trào người Tây Tạng lưu vong khi thường xuyên sang Ấn Độ dạy sinh viên Tây Tạng trong các trại tị nạn. Ông cũng là người đại diện cho Đức Đạt-lai Lạt-ma tại Hoa Kỳ.

Kết quả của cuộc bỏ phiếu thứ hai sẽ được công bố trong tháng 3 này. Nhà lãnh đạo mới của người Tây Tạng sẽ chọn giải pháp tiếp tục hòa đàm ôn hòa của Sư hay đi theo một đường hướng mới mãnh mẽ hơn để tránh luôn chịu chấp nhận lùi bước trước những động thái của Trung Quốc. Không cần phải nhắc lại Bắc Kinh theo dõi cuộc bỏ phiếu này sát sao như thế nào trước diễn biến có một nhà lãnh đạo người Tây Tạng mới cứng rắn và thân Tây phương hơn.

Saransh Sehgal

Các bài liên quan:

• Lobsang Sangay - Người thay thế Đức Đạt-lai Lạt-ma

Trung Quốc muốn xây dựng "kênh đào Panama trên bộ"

- Trích Semana; Bogotá -

Trung Quốc đang có tham vọng đầu tư vào tuyến đường sắt nối liền hai bờ Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của Colombia. Một dự án đã có từ nửa thế kỷ nay nhưng vẫn luôn là đề tài gây nhiều tranh cãi.

Trung Quốc đang có tham vọng đầu tư vào tuyến đường sắt nối liền hai bờ Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của Colombia. Một dự án đã có từ nửa thế kỷ nay nhưng vẫn luôn là đề tài gây nhiều tranh cãi.

Báo chí Trung Nam Mỹ đang vô cùng hào hứng với kế hoạch đầu tư của Bắc Kinh, vì tuyến đường sắt này có thể sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh với kênh đào Panama. Ngoài Colombia, các nước khác trong khu vực gồm Guatemala, Costa Rica, Honduras, Nicaragua, xa hơn nữa là Brazil và Venezuela đều thấy được lợi ích nếu có một tuyến đường bộ nối liền hai bờ Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

Ý tưởng xây dựng tuyến đường sắt này đã có từ hơn 50 năm nay, nhưng vẫn gây nhiều tranh cãi. Đã không dưới 25 lần tuyến đường dự kiến bị thay đổi. Năm 2010, chủ tịch Ngân hàng Phát triển Trung Hoa cùng một nhóm cán bộ công ty Đường sắt Trung Quốc đã gặp tổng thống Colombia, Juan Manuel Santos, để đề đạt nguyện vọng được đâu tư vào dự án xây dựng tuyến đường sắt dài 250 km.

Tháng 2 vừa rồi, Tổng thống Juan Manuel Santos đã cung cấp nhiều chi tiết hơn, theo đó ngoài việc xây dựng tuyến đường sắt, Trung Quốc còn đầu tư xây dựng một thành phố mới nằm ở phía nam Cartagena [bên bờ Đại Tây Dương], đây sẽ là một trung tâm lắp ráp sản phẩm trước khi được tái xuất khẩu đi Hoa Kỳ hay các nước Mỹ Latinh khác. Chính phủ Colombia rất hào hứng với kế hoạch này, vì ngoài việc sẽ phát triển một vùng còn hoàng vu của Colombia, đây cũng là một dự án có giá trị lớn với tổng vốn đầu tư là 2,7 tỉ USD.

Nhưng với nhiều chuyên gia, lợi ích thật sự của dự án còn cần được tính toán kỹ. Với những ai còn hoài nghi, đây là một kế hoạch rất tốn kém và khó thu hồi được vốn đầu tư. Nếu theo các tính toán hiện tại, một conteneur qua kênh đào Panama sẽ tốn 100 USD, còn chuyên chở bằng đường sắt sẽ tốn kém gấp 5 lần. Với một tàu chở 12.000 conteneur, cần 30 chuyến tàu hỏa để hoàn thành cùng khối lượng. Chưa kể Colombia phải nâng cấp hệ thống cảng biển bên bờ Thái Bình Dương, và lượng hàng trao đổi từ Châu Á phải tăng vọt nếu dự án muốn có lãi.

Ngoài ra, kênh đào Panama sẽ được mở rộng vào năm 2014, cho phép tàu lớn có thể qua lại, nâng khối lượng 300 triệu tấn hàng hóa trao đổi qua kênh đào hàng năm lên 600 triệu tấn. Panama cũng đang nâng cấp ba cảng Colon, Balboa và Manzanillo cùng hệ thống đường sắt và đường bộ của mình để đáp ứng cho kế hoạch mở rộng này. Thêm một câu hỏi nữa là tại sao một dự án như vậy không được xây dựng tại Trung Mỹ khi tuyến đường nối hai bờ Đại dương sẽ được rút ngắn đi rất nhiều.

Nhưng với lượng dự trữ ngoại tệ rồi rào của mình, không phải là Bắc Kinh không thể cho phép mình đầu tư vào một dự án như thế này. Đây là một dự án tối quan trọng trong chiến lược phát triển của họ. Trung Hoa đại lục đang cần nguồn tài nguyên thiên nhiên của Nam Mỹ ở bên bờ Đại Tây Dương [Dầu mỏ Venezuela và than Colombia] cho nền kinh tế của mình. Tất cả các tài nguyên thiên nhiên trên cần được chuyên chở sang bờ Thái Bình Dương. Nếu dự án được triển khai, nhiều khả năng nó sẽ đi vào hoạt động từ năm 2015. Trung Quốc từ vài năm nay đã xây dựng nhiều tuyến đường sắt đáng kinh ngạc, như tuyến được cao tốc nối Thượng Hải và Hàng Châu dài 220 km được hoàn thành chỉ vỏn vẹn trong vòng 20 tháng.

Nếu Trung Quốc được quyền ưu tiên sử dụng tuyến đường sắt liên Đại Dương này, họ sẽ có cơ hộ tiếp cận thị trường các nước đang phát triển năm bên bờ Đại Tây Dương, một thị trường từ trước đến nay vốn vẫn quá xa vời và tốn kém đối với họ. EU và Hoa Kỳ nên bắt đầu lo ngại về điều này, vì họ không còn là bá chủ duy nhất trên Đại Tây Dương.

Giải pháp của Trung Hoa nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của làn sóng biểu tình tại Trung Đông

- Trích Tín Báo; Hồng Kông -

Ngày 27 tháng 2 vừa rồi, lại một lần nữa Thủ tướng Ôn Gia Bảo lại đăng đàn đối thoại với nhân dân Trung Hoa thông qua mạng Internet. Cách đây chưa lâu, Thủ tướng cũng đã làm vậy, nhưng lần này lại trong bối cảnh làn sóng biểu tình đòi dân chủ từ Bắc Phi và Trung Đông có thể gây hiệu ứng domino lan sang nhiều khu vực khác nữa. Tại một thời điểm nhạy cảm thế này, việc Thủ tướng chủ động đối thoại với nhân dân được coi như một động thái nhằm xoa dịu dư luận đang nhức nhối trước nhiều vấn đề lớn. Tất nhiên là những câu hỏi gai góc nhất đã được lọc và loại bỏ. Thủ tướng đã trình bày về kiểm soát lạm phát, kiểm soát giá bất động sản, và tiếp tục mạnh tay chống tham nhũng. Thủ tướng đã hứa sẽ giải quyết vấn đề về sự chênh lệch giàu nghèo đang quá lớn, tiến tới một xã hội cân bằng và công bằng hơn. Ông cũng đề cập đến các nguyên nhân xã hội và kinh tế gây ra làn sóng biểu tình ở Trung Đông và các nước Maghreb. Làn sóng này đã buộc chính quyền Bắc Kinh phải sửa đổi một số đường lối trong chính sách của mình.

Tình hình tại Trung Đông đang tạo một sức ép lớn lên chính quyền Trung Hoa. Họ phải giữ được một nền kinh tế phát triển mạnh, với hy vọng sẽ tạo được đủ công ăn việc làm cho người lao động trẻ. Từ vài năm nay, tình trạng sinh viên ra trường bị thất nghiệp đang là một vấn đề nan giải mà Bắc Kinh chưa thể giải quyết. Đây là điều kiện cần đầu tiên nếu Trung Quốc muốn giữ ổn định xã hội.

Điều thứ hai là phải chống lạm phát hiệu quả, đồng thời hạ nhiệt thị trường bất động sản. Trước khi tình hình Trung Đông bùng phát, Bắc Kinh cũng đã bắt đầu đưa ra nhiều biện pháp để giải quyết hai vấn đề này, tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế. Giá lương thực tăng do giá cả của thế giới biến động, Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất bị ảnh hưởng. Còn về vấn đề giá bất động sản, nó liên quan đến quá nhiều vấn đề khác nữa khiến nó vẫn là bài toán không lời giải cho Bắc Kinh từ vài năm nay. Thủ tướng Ôn Gia Bảo chỉ đưa ra một biện pháp mạnh chống đầu cơ là thắt chặt các khoản vay tín dụng, đồng thời tăng lãi xuất. Tránh cho đại đa số người dân không thể đủ khả năng mua nhà, trong khi giới đầu tư bất động sản thì giàu sụ.

Cải thiện đời sống cho người có thu nhập thấp, cải thiện hệ thống lương hưu và phúc lợi xã hội là các chủ đề chính mà Thủ tướng đề cập. Từ khi tình hình Trung Đông bùng phát, báo chí phương Tây đánh giá nó khó có thể có ảnh hưởng lớn tới Trung Quốc, vì tình hình ở hai nơi khác nhau. Tại Trung Đông và Bắc Phi, người dân không xuống đường đòi dân chủ như mọi người vẫn lầm tưởng. Những khẩu hiểu mà người biểu tình hô hào là "việc làm", "lương thực", "và một hệ thống phúc lợi xã hội", những đề tài mà các nhà lãnh đạo Trung Hoa xoay xở không quá tệ. Do đó Bắc Kinh không nên lo ngại làn sóng biểu tình có thể lan tới được đất nước đông dân nhất thế giới. Chính vì vậy có phải là hơi quá đà các biện pháp mà chính quyền Trung Hoa đang áp dụng với những người bất đồng chính kiến [cảnh sát tập trung ở các điểm có thể tụ tập, nhiều vụ bắt bớ đã diễn ra với tội danh "kích động lật đổ nhà nước]. Trong bài phát biểu, Thủ tướng còn trích dẫn lời Tổng thống Tôn Dật Tiên để nói về xây dựng hạnh phúc toàn dân. Chúng ta hy vọng, trong vòng 5 năm tới, chính phủ Trung Quốc sẽ có những đầu tư lớn xây dựng cơ sở hạ tầng và các hệ thống cần thiết để đảm bảo một nền phúc lợi xã hội.

Các bài liên quan:

• Tunisia – Khi độc tài đi kèm với phát triển kinh tế: Đặt lại câu hỏi về hình mẫu Trung Hoa
• Thư gửi Thủ tướng Ôn Gia Bảo nhân việc ông trả lời trực tiếp nhân dân Trung Quốc

Đừng mơ ôm mộng bá vương khi đầu tư vào Trung Quốc

- Trích Want Daily; Đài Bắc -

Theo một tài liệu của Wikileaks, chính quyền Trung Hoa lo ngại khi thấy tập đoàn Citygroup đang trở nên quá lớn mạnh tại thị trường Trung Quốc, đã lập một đoàn kiểm tra gồm hơn 40 thành viên và làm việc với Citigroup trong suốt một tháng ròng. Đây như là một đòn cảnh cáo đối với Citygroup. Sự việc này khiến ta nhớ lại quyết định rút lui khỏi thị trường Trung Quốc của Google khi không ngừng bị tấn công khi bước vào thị trường này.

Citi và Google, ngay cả với vị thế là những người khổng lồ trong lĩnh vực tài chính và tin học, đều đã chấp nhận bị đo ván khi muốn phát triển tại Trung Hoa, đất nước đông dân nhất thế giới, có tốc độ phát triển đến chóng mặt và vừa trở thành nền kinh tế thứ hai toàn cầu. Google cay đắng rút lui và nhìn các doanh nghiệp Trung Hoa chia nhau thị phần hàng trăm triệu người sử dụng Internet tại Trung Quốc.

Theo như Wikileaks tiết lộ, quyết định đánh Google được đồng chí Lí Trường Xuân, Ủy viên Bộ chính trị, Trưởng ban tuyên huấn Trung Hoa, quyết định, sau khi đồng chí nhập tên mình vào và ngay những dòng đầu đã gặp những bài chỉ trích bản thân.

Nếu như Google rất khó có thể được chính quyền Trung Hoa chấp nhận do họ luôn giữ quan điểm tự do ngôn luận và không chịu kiểm soát thông tin của mình. Thì trường hợp của Citigroup không xuất phát từ sự bất đồng quan điểm. Nó chính xác hơn có nguyên nhân ở chỗ Bắc Kinh lo ngại Citigroup trở nên quá hùng mạnh để có thể kiểm soát thị trường tài chính Trung Hoa. Một điều mà Bắc Kinh sẽ không bao giờ chấp nhận.

Rất nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang kêu ca rằng môi trường đầu tư vào Trung Quốc đang bị thắt chặt lại. Có hàng trăm đoàn kiểm tra kiểm soát mà chỉ thường rất chặt chẽ với các doanh nghiệp nước ngoài. Vụ việc của Citigroup chỉ như phần đỉnh của một tảng băng trôi. Nó như một ví dụ để Bắc Kinh phát đi tin nhắn "Đất có thổ công, sông có Hà bá.", nếu ai không muốn chấp nhận nó, hãy cứ nhìn ví dụ của Google và Citi.

Han Huayu

Các bài liên quan:

• Đầu tư vào Trung Quốc có cái giá của nó!

Trung Quốc – Trào lưu dân thành thị thuê ruộng tự trồng rau sạch

- Trích Quốc Tế Tiên Khu Đạo Báo; Bắc Kinh -

Sau mùa thu hoạch củ cải và bắp cải, Yin Ruiqing, một cán bộ hưu trí, đang xới lật đất để chuẩn bị cho vụ sau. Mảnh vườn của bác nằm dưới chân núi Phượng, ngoại vi Bắc Kinh, trong trang trại Anon. Tại đây, các mảnh vườn được sắp xếp bằng chằn chặn như bàn cờ. Mỗi mảnh chủ nhân thường đặt cho nó một cái tên riêng. “Các nhà báo phải đến đây vào mùa xuân, lúc reo hạt, mới thấy đông người ở đây đến nhường nào, cả người lớn và trẻ con đều vô cùng thích thú được tham gia công việc trồng ruộng rau ăn cho nhà mình trong một mùa.”, bác Yin kể.

Ở Bắc Kinh, đồng thời nhiều thành phố lớn khác, những người dân thành thị như bác Yin Ruiqing tự trồng rau cho mình sau những scandal liên quan đến thực phẩm liên tiếp diễn ra ngày càng nhiều.

Năm 2009, bác Yin đọc báo thấy vườn Anon, một trang trại ở ngoại thành, thông báo sẽ cho thuê những khoảng ruộng nhỏ để dân thành thị tự trồng rau sạch: tất cả sản phẩm thu hoạch đều thuộc về người thuê đất: “Đọc được tin này tôi thất sự thích thú và hào hứng!” Bác Yin đã ngay lập tức đến núi Phượng rồi quyết định thuê một mảnh với giá 1.200 tệ một năm.

Bác Yin thường đến vườn hai lần một tuần đề làm cỏ, reo hạt mới và tưới cây. Đó cũng là một cách với bác sống lại cuộc sống nông thôn. Hồi còn trẻ, bác cũng từng phải xuống lao động tại các hợp tác xã nông nghiệp [Trong khoảng từ năm 1968 cho đến 1980, 17 triệu thanh niên thành thị đã phải đi học tập lao động tại nông thôn]. “Đây là một niềm vui thực sự đối với tôi được hoạt động và lao động ở đây”. Nó khác hoàn toàn là làm vườn hay chăm mấy cái cây giữa rừng nhà cao ốc. Có một đội ngũ chuyên viên nông nghiệp túc trực tại trang trại để tư vấn bác Yin nên trồng loại rau nào theo mùa trong tổng số hơn 30 loại mà trang trại có sẵn.

Nhưng ngay cả khi rất yêu có mảnh vườn để chăm như thế này, động lực đầu tiên đã thúc đẩy bác Yin thuê khoảnh vườn là các vấn đề không an toàn của thực phẩm đang được bán tại thị trường Trung Quốc (sữa nhiểm độc, dầu ăn tái sử dụng etc…). “Tôi cũng là dân kinh doanh. Tôi biết rất rõ các kênh phân phối thực phẩm. Tôi biết có nhiều loại độc tố rất khó bị phát hiện.” Bác Yin nói.

Giáo sư Shi Yan, thuộc Đại học Nhân dân Bắc Kinh, người có ý tưởng lập vườn Anon này phát biểu. Những người như bác Yin ngày càng đông. Năm ngoái, mới có khoảng 15 gia đình đến thuê đất, thì năm nay, con số này đã tăng mạnh mẽ, hiện nay vườn đang đón 120 hộ gia đình.

Theo điều tra của chúng tôi, không chỉ ở Bắc Kinh, mà tại đa số các thành phố lớn khác, trào lưu này cũng đang phát triển mạnh, dưới nhiều hình thức khác nhau. Như người dân thành thị có thể thuê một phần ruộng của người nông dân, rồi thuê luôn họ trồng và chăm sóc loại rau theo yêu cầu của mình, đồng thời bắt họ cam kết không được dùng thuốc trừ sâu hóa học.

Các bài liên quan:

• Trồng rau sạch trong nhà phố

Tunisia – Khi độc tài đi kèm với phát triển kinh tế: Đặt lại câu hỏi về hình mẫu Trung Hoa

- Trích Le Quotidien d'Oran; Oran -

Đáng ra là rất lố bịch khi đem so sánh Trung Hoa và Tunisia. Cả hai nước chẳng có điểm gì chung cả về mặt xã hội lẫn kinh tế. Trung Quốc đang là phân xưởng của thế giới, và không lâu nữa, tôi tin rằng nó sẽ là phòng thí nghiệm tiên tiến trọng điểm của Hành tinh xanh. Trong khi Tunisia vẫn bị nghi ngờ với cái danh xưng là con rồng của vùng Địa Trung Hải, một thuật ngữ mà chế độ của vị tổng thống mới bị lật đổ Ben Ali đã quá lạm dụng.

Nhưng có một điểm này, Tunisia vừa chứng minh một điều rằng, độc tài chính trị thì không bao giờ tốt cho nền kinh tế cả. Hay nói cách khác, không thể có sự phát triển kinh tế bền vững nếu không có một nhà nước pháp quyền. GDP Tunisia luôn tăng trưởng từ 3 cho đến 4 % trong những năm gần đây, nhưng sự phát triển này không có tác động nhiều đến việc cải thiện đời sống của người dân vì chế độ chính trị chuyên quyền. Vì một chế độ như vậy ngoài việc dùng bộ máy nhà nước để đàn áp những người bất đồng chính kiến, nó còn được sử dụng để đe dọa hoặc đánh sập một số chủ doanh nghiệp khi ông ta bỗng thấy việc làm ăn của mình đang sắp bị một người thân nào đó của một cán bộ cốp ngăm nghe nuốt chửng.

Chúng ta hy vọng nước Tunisia mới sẽ xóa bỏ được điều đó, và đặc biệt hơn, nó sẽ chứng minh cho thế giới rằng một nước Ả-rập cũng có thể xây dựng một nền dân chủ thực thụ. Nó sẽ phản bác lại tất cả giới tri thức và cầm quyền ở các nước phương Tây, những người vẫn thường ủng hộ chế độ của Ben Ali với luận điểm: "Mọi người biết đấy, dân chủ không dành cho một số người (trỉ vào chúng tôi những người Ả-rập), đó là một vấn đề về văn hóa." Ngay cả bây giờ, chúng ta vấn nghe luận điểm rằng chỉ ở Tunisia cuộc đấu tranh dân chủ vừa rồi mới thành công vì xã hội Tunisia rất giống xã hội phương Tây.

Nhưng có một bài học khác có thể rút ra từ ví dụ của Tunisia, đó là không hiểu nó có là tương lai sớm hay muộn của nước Trung Hoa hay không. Quốc gia mà nền kinh tế đang rực rỡ nhưng hệ thống chính trị lại cứng nhắc. Trung Quốc cũng là hình mẫu mà đa số đem ra để lập luận rằng vẫn có thể phát triển nền kinh tế với những thể chế chính trị chuyên chế nếu không muốn nói là độc tài. Tất nhiên không thể so sánh Trung Hoa với Tunisia. Bắc Kinh có những điều kiện mà Ben Ali không thể có được. Nhưng chẳng phải lịch sử đã luôn chứng minh rằng tất cả các bộ máy đàn áp rồi cuối cùng cũng sẽ sụp đổ.

Có một điều nữa khiến tôi tin vào điều này. Cả hệ thống giáo dục của Tunisia và Trung Quốc đều khá tốt. Hàng năm, có hàng vạn sinh viên tốt nghiệp bước ra thị trường lao động. Hiện nay, một số lượng không nhỏ trong số họ đang đối mặt với thất nghiệp ở cả hai quốc gia. Một thời số lượng này đã im lặng. Nhưng ngày nay, các mạng xã hội và Internet đã cho họ một công cụ tuyết vời để tập hợp nhau lại cùng đấu tranh chống những bất bình của mình.

Akram Belkaid

Các bài liên quan:

• Giải pháp của Trung Hoa nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của làn sóng biểu tình tại Trung Đông
• Phóng sự đầu tiên của CNN tại Libya
• Điều mà nhân dân Iran nên học từ người anh em Ai Cập

Để tiến tới sự hòa giải Mỹ-Trung

- Zbigniew Brzezinski; The New York Times, New York -

Ngày 19 tháng 1 năm 2010, Chủ tịch nước Trung Hoa Hồ Cẩm Đào sẽ hội đàm với tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tại Nhà trắng. Đấy là chuyến viếng thăm chính thức Washington lần thứ ba của ông và có lẽ là lần cuối cùng trước khi ông chuyển giao trọng trách cho người kế nhiệm vào năm 2012. Chuyến đi lần này diễn ra ngay sau chuyến công du tới Bắc Kinh của Bộ trưởng Bộ quốc phòng Hoa Kỳ, Robert Gates, từ ngày mùng 10 cho tới ngày 12 tháng 1.

Chuyến viếng thăm chính thức lần này của Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào có lẽ là cuộc hội đàm Trung-Mỹ quan trọng nhất sau chuyến đi lịch sử của Thủ tướng Đặng Tiểu Bình, diễn ra cách đây hơn 30 năm. Nó phải đạt được nhiều điều khác ngoài việc chỉ là một chuyến viếng thăm hữu nghị thông thường. Nó phải định nghĩa lại được mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia, từ đó tiến tới xây dựng một sự hợp tác trên phạm vi toàn cầu, những nơi mà cả hai đều đã có khả năng xây dựng được ảnh hưởng của mình.

Tôi nhớ rất rõ chuyến viếng thăm của Thủ tướng Đặng Tiểu Bình, vì tại thời điểm đó, tôi đang là Cố vấn An ninh Quốc gia. Chuyến thăm đó diễn ra trong bối cảnh Liên bang Xô viết đang bành trướng ảnh hưởng của mình. Đó là cơ hội cho Hoa Kỳ và Trung Quốc gặp nhau để cùng hội đàm làm sao có thể ngăn cản sự bành trướng đó. Nó cũng đánh dấu mốc chuyển mình của nền kinh tế Trung Quốc, một sự chuyển mình phát triển không ngừng trong suốt 30 năm qua, góp phần thắt nối mối quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ.

Nhưng chuyến đi của Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào lại diễn ra trong một bầu không khí khác. Đang có quá nhiều sự khác biệt lớn đè nặng lên mối quan hệ song phương Mỹ-Trung, đó là chưa kể nhiều quốc gia Châu Á đang lo lắng trước những tham vọng mới của Bắc Kinh. Vì vậy, chuyến viếng thăm lần này không diễn ra trong hoàn cảnh tốt đẹp nhất để chuẩn bị xây dựng môt sự hợp tác giữa hai quốc gia. Những tháng gần đây, các chủ đề gây xung đột giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng tăng, cả hai bên đều lên án đối phương đang áp dụng một chính sách kinh tế trái ngược lại với những quy luật của nền kinh tế toàn cầu. Cả hai đều tố cáo đối tác của mình đang áp dụng một chính sách ích kỷ, hoàn toàn chỉ nghĩ cho lợi ích riêng, mà quên đi vị thế của người anh cả và đầu tàu của mình đối với nền kinh tế thế giới. Những khác biệt khác giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc về vần đề quyền con người cũng trở nên gay gắt hơn sau khi Lưu Hiểu Ba được trao tặng Giải Nobel Hòa bình năm 2010.

Tình hình căng thẳng khiến nhiều khi, chưa chắc đã do cố tình, động thái của đối tác khiến bên kia ngay lập tức nghi ngờ và quan ngại. Như quyết định của Washington cung cấp cho Ấn Độ công nghệ hạt nhân dân dụng đã khiến Bắc Kinh phải có ngay lập tức có câu trả lời, khi quốc gia này đồng ý giúp đỡ Pakistan hiện đại hóa các cơ sở hat nhân dân dụng của mình. Thái độ khá thờ ơ của Trung Hoa về tình hình căng thẳng leo thang giữa hai miền Triều Tiêu cũng khiến nhiều người đang lo lắng về chính sách ngoại giao mà Bắc Kinh muốn áp dụng để giải quyết các vấn đề của bán đảo này. Vài năm gần đây, Washington đã sai lầm khi khiến nhiều đối tác quay lưng vì chính sách ngoại giao chỉ tính đến lợi ích đơn phương của mình, thì Trung Quốc cũng nên suy nghĩ rằng một số động thái gần đây của họ khiến một số nước láng giềng lo ngại là điều không tránh khỏi.

Bất cứ một sự leo thang nào trong khu vực này cũng ảnh hưởng về lâu dài tới sự ổn định của châu Á cũng như về quan hê Mỹ-Trung. Nhưng có lẽ trong những thời điểm nhất định, cả hai đều rất muốn thử cho leo thang sự căng thẳng này để che dấu những khó khăn đang gặp phải ở những vấn đề quốc nội của mình. Những khó khăn mà cả hai đang gặp phải đều là có thật. Hoa Kỳ đang khẩn cấp cần một sự đổi mới trên diện rộng: để phá bỏ đi tất cả những hệ thống cơ quan và chính sách được xây dựng trong 40 năm chiến tranh lạnh mà ngày nay đã không còn cần thiết hay lỗi thời, và cũng để bắt kip lại thời gian đã mất khi suốt 20 năm qua, Hoa Kỳ đã quá nhiều lần nhắm mắt để cố tình không nhìn thấy rằng trên nhiều điểm, mình đã bị quá lạc hậu.

Về phần mình, sự bấp bênh của Trung Hoa ở chỗ họ đã hy sinh quá nhiều thứ để chỉ chú trọng tới sự phát triển nền kinh tế. Cũng như tâm lý vài năm gần đây cũng các học giả Trung Quốc đã tự thỏa mãn, đã tự hô hào thắng lợi, cả ở mặt đổi mới đất nước cũng như về vị thế mới của Trung Hoa trên trường quốc tế. 30 năm sau khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, cả Hoa Kỳ và Trung Quốc không được né tránh, mà phải để cập thẳng thắn tới các điểm còn khác biệt của mình, và không được quên rằng cả hai cần có nhau. Nếu cả hai không thắt chặt được mối quan hệ của mình, cả hai quốc gia đều là bên bị thiệt.

Để chuyến viếng thăm lần này không chỉ đơn thuần là hình thức, Tổng thống Obama và Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào cần phải cố gắng để ra một tuyên bố chung về tiềm năng to lớn có thể mang lai của sự hợp tác Trung-Mỹ. Họ phải cũng nhau xác định được những cột mốc bản lề của mối quan hê này, cũng như phải xác định được rằng tham vọng của sự hợp tác giữa hai bên phải vượt ra ngoài lợi ích đơn thuần của hai quốc gia.

Tuyên bố chung giữa nguyên thủ hai nước phải để cập đến tất cả các vấn đề chính trị, kinh tế và xã hội. Nó phải hoàn toàn thành thật nói đến các điểm còn khác biệt giữa hai bên, và giải pháp để dần trung hòa các khác biệt đó. Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng phải cũng nhau bàn bạc về vấn đề an ninh ở các khu vực mà cả hai đều đang có lợi ích hay ảnh hưởng, cam kết sẽ cũng nhau hợp tác để giảm thiểu các nguy cơ tại các khu vực này.

Một văn kiện như vậy đầu tiên sẽ tránh đặt hai quốc gia vào trạng thái đối đầu nhau, và hy vọng rằng nó sẽ phát triển để khiến hai phía có thể hợp tác với nhau trong một số trường hợp cụ thể. Mối quan hệ này mang tính sống còn giữa hai quốc gia lớn trong lịch sự, mà ta tưởng mọi điểm đều hoàn toàn khác biệt nhau, nhưng cả hai đều đã đóng vai trò quan trọng nhường nào trong lịch sử thế giới.

Về tác giả: Zbigniew Brzezinski là cựu Cố vấn An Ninh Quốc gia Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Jimmy Carter (1977-1981), ông hiện nay đang là giáo sư môn Chính trị quốc tế tại Đại học Johns Hopkins.

Đầu tư vào Trung Quốc có cái giá của nó!

- Trích The Wall Street Journal; New York -

Các doanh nghiệp phương Tây đang bất chấp mọi điều kiện để có thể tiến vào thị trường Trung Quốc. Cách dễ dàng nhất vẫn luôn là liên kết với một doanh nghiệp nội địa Trung Hoa, cho dù nó ẩn chứa nguy cơ rằng trong tương lai, doanh nghiệp Hoa sẽ trở thành chính đối thủ cạnh tranh của họ.

Từ ngày thị trường Trung Quốc mở cửa, chiến thuật của các doanh nghiệp nước ngoài khi muốn tiếp cận thị trường này luôn là liên kết với một doanh nghiệp nội địa. Hiện tại, một số các tập đoàn đa quốc gia có tiềm lực mạnh nhất đã tiến thêm một bước mới nữa, rủi ro cao nhưng có tiềm năng rất lớn: đó là việc cho phép đối tác Trung Hoa của họ liên kết với họ để tiến ra một phần của thị trường toàn cầu.

Như General Electric đang gần đạt được thỏa thuận để lập một công ty liên doanh theo tỉ lệ góp vốn là 50-50 với nhà sản xuất máy bay dân dụng và quân sự Aviation Industry Corp. Of China (AVIC). Thỏa thuận này sẽ cho phép gã khổng lồ Hoa Kỳ có thể tham gia hợp tác vào dự án của chính phủ Trung Quốc nhằm sản xuất máy bay dân dụng Comac C919, mà Bắc Kinh hy vọng rằng sẽ có thể cạnh tranh với Boeing 737 hay Airbus A320 ngay từ năm 2014.

Còn nhà sản xuất xe hơi General Motors thì lâp một liên doanh với đối tác lâu năm của mình tại Trung Hoa là SAIC Motor, để sản xuất và bán các xe minivan Wuling cho thị trường Ấn Độ, tiếp đến là tiến sang thị trường Đông Nam Á rồi các nước đang phát triển khác.

Hai ví dụ trên cho thấy tham vọng vươn ra biển lớn của ngành công nghiệp Trung Hoa, cũng như là áp lực lớn mà họ đang áp đặt lên các đối tác ngoại quốc của mình. Như để đạt được thỏa thuận liên doanh của mình, General Electric đã nhượng bộ rất nhiều: Tập đoàn Hoa Kỳ đã góp vào liên doanh tòan bộ mảng hàng không dân dụng của mình trên toàn cầu. Còn General Motors thì góp toàn bộ phần công nghệ, tất cả các nhà máy tại Ấn Độ của mình cũng như quyền được sử dụng nhãn hiệu Chevrolet trên đất Ấn cho công ty liên doanh.

Các thỏa thuận kiểu này là điều không thể tưởng tượng được cách đây vài năm. Nhưng ngày nay, các tập đoàn Trung Quốc đã có tiềm lực kinh tế đáng nể cũng như ảnh hưởng chính trị ngày càng tăng tại các nước đang phát triển giàu tài nguyên thiên nhiên, nơi các đối thủ phương Tây của họ ít có sư hiện diện. Hơn nữa, thị trường Trung Quốc đã trở nên quá quan trọng với các tập đoàn đa quốc gia khiến các hãng Trung Hoa có thể ngồi vào bàn đàm phán trên thế thượng phong.

Chiến thuật này ẩn chứa nhiều rủi ro đối với các hãng phương Tây. Lịch sử đã cho thấy rằng, sau khi đã nắm bắt được công nghệ và học được cách quản lý Tây phương, các công ty Trung Hoa có thể lại trở thành các đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các đối tác cũ của họ. "Người nước ngoài nhận ra rằng họ sẽ phải chia sẻ hoặc hy sinh một phần lợi nhuận trên thị trường toàn cầu của họ cho đối tác Trung Hoa", Raymond Tsang, thuộc văn phòng tư vấn Bain & Co tại Thượng Hải giải thích. "Một số phàn nàn về điều này. Nhưng nếu họ không làm vậy thì các đối thủ của họ luôn sẵn sàng nhảy vào thay thế."

Ngành năng lượng cũng không thoát khỏi trào lưu này. Từ khi Trung Quốc thay thế Hoa Kỳ trở thành quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, làm ăn tại Trung Hoa trở thành sống còn với đa số các hãng đa quốc gia trong lĩnh vực này. Họ luôn liên kết với một công ty Trung Hoa để mọi việc được tiến hành dễ dàng hơn. Trong những liên kết này, các hãng phương Tây góp công nghê và kinh nghiệm quản lý, các hãng Trung Hoa góp các mối quan hệ của mình, nguồn nhân lực giá rẻ và các khoản vay của chính phủ Trung Quốc chỉ dành cho các công ty nội địa.

Tập đoàn nhà nước China National Petroleum là một trong những công ty dầu khí nước ngoài đầu tiên kí được một hợp đồng lớn tại Irak. Năm 2009, Hãng BP của Anh xin gia nhập liên doanh với họ và đầu tư 15 tỉ USD để nâng sản lượng của giếng khoan khổng lồ Rumaila nằm ở cực nam Irak. Hè năm ngoái, Royal Dutch Shell đã liên kết cùng PetroChina, một công ty con của China National Petroleum để mua lại một phần cổ phiếu của hãng Arrow Energy với tổng giá trị 3,15 tỉ USD.

Trong quá khứ, đã có rất nhiều liên doanh có cái kết không đẹp đẽ. Sau khi giúp các công ty Trung Hoa xây dựng tuyến đường sắt cao tốc, hãng Nhật Kawasaki Heavy Industries cùng hãng Đức Siemens hiện nay phải cạnh tranh với chính những đối tác cũ với chính những công nghệ của mình mà họ đã chuyển giao.Còn hãng thực phẩm Pháp Danone, năm 2009 đã chấp nhận bán phần của mình trong liên doanh với tập đoàn Hàng Châu Wahaha [liên doanh lập năm 1996], kết thúc cuộc chiến pháp lý kéo dài vô tận, sau khi Danone lên án Wahaha đã lập một công ty con, kinh doanh cùng mặt hàng theo cùng một cách thức với công ty liên doanh mẹ.

Còn thỏa thuận giữa General Electric và Avic cũng rất bấp bênh, Jim Watson, Chủ tịch của một văn phòng tư vấn chuyên về lĩnh vực hàng không, Growth Strategies International, đánh giá. "Một khi AVIC đã đủ lông đủ cánh, họ có thể sẽ đá General Electric và độc lập tác chiến."

Shai Oster, Norihiko Shirouzo và Paul Glader

Bài được đăng trên Tạp chí Tia sáng ngày 24 tháng 01 năm 2011 http://www.tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=114&CategoryID=7&News=3784

Các bài liên quan:

• Pháp - Hàng Trung Quốc gắn mác "Made in France"
• Đừng mơ ôm mộng bá vương khi đầu tư vào Trung Quốc

Thư gửi Thủ tướng Ôn Gia Bảo nhân việc ông trả lời trực tiếp nhân dân Trung Quốc

- Mo Naiguang (Charles Mok); Tín Báo, Hồng Kông -

Kính thưa Thủ tướng

Mặc dù vô cùng bận bịu với nhiều công tác, Thủ tướng vẫn dành thời gian tham dự chương trình truyền hình mà tại đó, ngài đã trả lời trực tiếp các câu hỏi của khán giả truyền hình và người sử dụng internet. Cách thức đối thoại này là một bước tiến mới, một tiến bộ thật đáng được trân trọng, cho dù ở tại nước Trung Hoa ta, còn tồn tại rất nhiều điều chưa thể hỏi và chưa thể nói ra được.

Trước câu hỏi của một người dùng Internet về việc lạm phát giá tiêu dùng [lạm phát đã đạt ngưỡng 4,4 % vào tháng 10] ngài đã trả lời: "Việc này làm con tim tôi đau nhói!" Những khó khăn của cuộc sống hàng ngày ảnh hưởng đến tất cả mọi người, nhưng, như ngài đã nhấn mạnh, nó ảnh hưởng mạnh mẽ hơn đến những người có thu nhập trung bình và thu nhập thấp. Chúng tôi vui mừng vì ngài đã lưu tâm đến những khó khăn của các tầng lớp này.

Nhưng, khi một khán giả truyền hình hỏi thủ tướng rằng: "Để cho mọi người hạnh phúc hơn, và để cho phép có cuộc sống có phẩm cách hơn, trong những lĩnh vực nào ngài nghĩ cần phải cố gắng cải thiện?" câu trả lời của ngài đã khiến tôi phải suy nghĩ. Ngài có nói rằng thứ mà ta gọi là "hạnh phúc"  dựa trên việc "phát triển sản xuất và tiếp tục cải cách, để cho phép mọi người sống trong các điều kiện đàng hoàng hơn, mức sống được nâng cao hơn." Vậy chẳng lẽ người Trung Hoa ta chỉ như những con vật, chúng ta có thể hạnh phúc chỉ bằng việc có cái ăn và tích trữ được nhiều của cải vật chất? Chúng ta có thể coi việc chỉ cần giải quyết các vấn đề về y tế, giáo dục, nhà ở và cho phép mỗi người Trung Hoa có một xe hơi riêng là điều kiện đủ để khiến họ hạnh phúc? Chỉ cần nâng cao mức sống sẽ cho phép mọi người sống có phẩm cách hơn?

Nói về phẩm cách, ngài đã nêu ra bốn điểm cần được cải thiện: "Phải cho phép mỗi người đều được hưởng những quyền lợi và tự do của họ được ghi trong Hiến pháp. Phải đảm bảo tất cả mọi người được công bằng trước pháp luật. Thứ ba, phải đấu tranh để xã hội của chúng ta không bị mất cân bằng trong khi khoảng cách giàu nghèo đang này càng gia tăng, cần quan tâm trú trọng đặc biệt đến những người nghèo, những người tàn tật và những người bị mắc bệnh AIDS. Cuối cùng, phải tôn trọng tất cả mọi người, ngay cả với những người đã mắc sai lầm, đã tù tội nhưng đã được giáo dục lại và được giúp đỡ. Đó là quan niệm của tôi về phẩm cách" Thưa Thủ tướng, tôi chia sẻ hoàn toàn suy nghĩ của ngài về vấn đề này, nhưng phát biểu của ngài lần này lại đến lượt làm con tim tôi đau nhói.

Vì khi ngài nêu ra bốn điểm này, nghĩa là chúng chưa được đảm bảo ở nước Trung Hoa ta. Tất cả mọi người đều ý thức được bốn điều cần thiết này. Nhưng có một điều mà ngài chưa nói, đó là làm sao chính phủ Trung Quốc có thể cải thiện được bốn điều này, ta đã có những giải phảp nào, với những "đặc thù của nước Trung Hoa ta"?

Thưa Thủ tướng, ngài có nói rằng con đường để phát triển quốc gia không dễ dàng. Những nhiệm vụ đề ra của năm 2011 còn khó khăn và phức tạp hơn [khi thay đổi nhân sự của bộ máy lãnh đạo và tình hình kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp]. Ngài cũng có nói rằng ngài sẽ cố gắng vì mục tiêu này "tới hơi thở cuối cùng". Thưa Thủ tướng, nếu ngài thực sự muốn khiến nước Trung Hoa hạnh phúc và sống xứng đáng với phẩm cách, xin hãy xây dựng một nước Trung Hoa tôn trọng quyền con người, tự do và dân chủ, xin lái sư phát triển của nước Trung Hoa hướng về phía dân chủ.

Ngài có chấp thuận không, thưa Thủ tướng, đi theo con đường này? Về phần tôi, tôi không cho phép mình đặt hy vọng.

Các bài liên quan:

• Giải pháp của Trung Hoa nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của làn sóng biểu tình tại Trung Đông

Thomas Friedman: Nếu Wikileaks đọc tin ngoại giao Trung Quốc

- Thomas Friedman; The New York Times, New York -

Khi các tin mật mà Wikileaks vừa công bố đang tràn ngập trên tất cả các mặt báo, tôi không thể ngăn tự hỏi mình rằng, nếu Wikileaks cũng đạo được điện tín ngoại giao Trung Quốc, và chúng ta biết được họ nói gì về chúng ta ở Đại sứ quán Trung Hoa tại Washington, thì nội dung bức điện tín có lẽ sẽ thế này:

Từ ĐSQ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, tại Washington, gửi về Bộ Ngoại giao, tại Bắc Kinh, TỐI MẬT. Nội dung: Nước Mỹ ngày nay.

Tất cả mọi thứ diễn ra ở đây đều thuận lợi nhất có thể cho quyền lợi của nước Trung Hoa. Trên bình diện chính trị, Hoa Kỳ là một đất nước bị chia rẽ sâu sắc, điều này sẽ giúp chúng ta dễ dàng đạt được mục tiêu của mình hơn, là trở thành cường quốc số một thế giới cũng như nền kinh tế lớn nhất toàn cầu. Người Mỹ có thể cãi vã nhau về mọi thứ. Như ví dụ, chúng ta vui mừng khi thấy họ tranh chấp nhau vì bản hiệp ước giảm thiểu vũ khí hạt nhân với Liên bang Nga. Chúng ta thấy phe Cộng hòa có thể bất chấp bất kỳ điều gì chỉ để làm suy yếu tổng thống Obama. Họ sẵn sàng vứt đi bản hiệp ước hợp tác giữa Nga và Mỹ trong vấn đề kiểm soát hạt nhân Iran. Tất cả những gì kéo lại gần nhau Washington và Moscow đều khiến chúng ta bị cô lập, chúng ta cảm ơn thượng nghị sĩ bang Arizona Jon Kyl đã đặt lợi ích của chúng ta trên lợi ích của Hoa Kỳ khi ngăn cản bản hiệp ước không được thông qua tại thượng nghị viện. Ngài đại sứ đã mời thượng nghị sĩ Kyl cùng phu nhân ăn tối tại nhà hàng Tàu Đại Long Đình, để chúc mừng ông ta đã dũng cảm bảo vệ lợi ích của nước Mỹ (« mà thực chất ra là lợi ích của chúng ta »)

Một cuộc bầu cử, như cách người ta gọi ở đây, vừa diễn ra. Tất cả những gì ta có thể nói, đó là mỗi ứng cử viên đều cố gắng quyên được nhiều tiền nhất có thể, để có thể bịa đặt nhiều nhất về đối thủ trên truyền hình trước khi đối thủ làm điều tương tự với anh ta. Thật nhẹ nhõm cho chúng ta, vì tất cả bọn họ sẽ chẳng làm gì nghiêm túc để giải quyết việc ngân sách của họ bị thâm hụt ngày càng nặng, nền giáo dục của họ ngày càng xuống cấp, cơ sở hạ tầng không được nâng cấp, và lượng các tài năng sang Hoa Kỳ nhập cư đang giảm chóng mặt.

Ngài Đại sứ cũng vừa đi thử tàu cao tốc Hoa Kỳ, Acela, để đi từ Washington tới New York. Nếu tàu cao tốc Bắc Kinh-Thiên Tân của chúng ta sẽ chỉ mất 90 phút để đi hết quãng đường này, thì Acela phải mất ba tiếng. Trên tàu, ngài Đại sứ có gọi về đại sứ quán bằng di động, trong một giờ đàm thoại điện thoại bí ngắt sóng 12 lần. Có một câu tếu táo rằng « nếu bây giờ có ai gọi từ Trung Hoa sang, chúng ta đang tưởng anh ta ở phòng bên cạnh, còn ai gọi từ phòng bên cạnh, chúng ta lại tưởng anh ta gọi từ Trung Hoa » Các đồng nghiệp đang có nhiệm kỳ tại Zambie vẫn thường trêu rằng chất lượng mạng di động ở châu Phi còn tốt hơn ở Mỹ.

Nhưng người Mỹ không hề mảy may có ý thức về điều đó. Họ ít khi ra nước ngoài và họ không biết rằng họ đã bị tụt hậu trong nhiều lĩnh vực. Vì điều đó mà tại đại sứ quán, chúng tôi rất nực cười, khi trên tờ Washington Post ngày 29 tháng 10 vừa rồi, hai thành viên đảng Cộng Hòa là Sarah Palin và Mike Huckabee đã công kích Barack Obama là đã phủ nhận « tính vượt trội của người Mỹ ». Thay vì cố gắng để trở thành người vượt trội, người Mỹ lại thích giải pháp là lúc nào cũng tin rằng mình là người vượt trội. Họ không hiểu rằng sự vượt trội không phải cái có thể tự phong, mà là thứ cần được người khác công nhận.

Về chính sách quốc tế, chúng ta biết Obama sẽ không thể rút quân ra khỏi Afghanistan. Phe Cộng hòa sẽ coi Obama là một thằng hèn. Máu Mỹ sẽ tiếp tục đổ, với cái giá chiến phí 190 triệu USD mỗi ngày. Vì vậy, quân lực Mỹ sẽ không có khả năng để đối đầu với chúng ta ở bất kỳ đâu nữa, đặc biệt là ở Bắc Triều Tiên, khi người anh em của chúng ta cứ sáu tháng lại làm điều gì mình muốn, để người Mỹ phải để năn nỉ chúng ta cố xoa dịu tình hình. Cái ngày mà họ sẽ rời Afghanistan, người dân Afghan sẽ ghét người Mỹ đến độ các công ty khai thác mỏ của chúng ta cứ dần dần mả thâu tóm hết tài nguyên đất nước này.

Đa phần các thành viên của phe Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đều không tin những gì các nhà khoa học nói, như việc biến đổi khí hậu là do tác động của thói quen sinh hoạt của con người. Các chính trị gia Hoa Kỳ đa phần đều là luật sư. Khác với ở nước chúng ta khi đa số lãnh đạo đều tốt nghiệp kỹ sư hay xuất thân là nhà nghiên cứu. Họ có thể nói nhăng nói quậy về khoa học và sẽ không có ai bắt bẻ họ cả. Điều này có nghĩa là, trong tương lai gần, họ sẽ không thông qua đạo luật về hỗ trợ các phát minh mới trong ngành năng lượng, điều là trọng tâm trong nhiệm kỳ 5 năm tiếp theo của chúng ta. Hoa Kỳ sẽ không cạnh tranh với chúng ta trong các lĩnh vực năng lượng Mặt trời, Nguyên tử, năng lượng gió, hay sản xuất xe hơi điện.

Và cuối cùng, với lượng kỷ lục các học sinh cấp ba Mỹ học tiếng Trung, chúng ta sẽ có một nguồn nhân lực tương lai rồi rào sử dụng được tiếng Hoa, chúng ta sẽ dần dùng khoản tiền 2300 tỉ USD dự trữ ngoại tệ của chúng ta để bí mật mua lại các nhà máy Hoa Kỳ. Tóm lại, tất cả đều tốt đẹp cho nước Trung Hoa tại xứ Hoa Kỳ này. Và cảm ơn thượng đế, người Mỹ không đọc được điện tín của chúng ta.

Về tác giả: Thomas Friedman từng là phóng viên thường trú tại Beyrouth và Jerusalem, trước khi thành phóng viên chính thức của tờ The New York Times. Ông là một chuyên gia về cùng Trung Đông, cũng như về chính trị quốc tế. Ông đã nhận được ba giải Pulitzer, tác giả của nhiều đầu sách, mà nổi tiếng nhất là cuốn best seller: Thế giới phẳng.

Bài được đăng trên chuyên trang Tuần Việt Nam của Vietnamnet ngày 28 tháng 12 năm 2010 http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-12-27-neu-wikileaks-cong-khai-tin-ngoai-giao-trung-quoc

Trung Quốc - Luật sư bảo vệ người nghèo không có nghĩa "vác tù và hàng tổng"

- Trích The Christian Science Monitor; Boston -

Lưu Bích Phương là một người đàn ông thành đạt. Ông sở hữu một văn phòng luật sư đang phát ở Tế Nam, miền đông Trung Quốc. Ông đi xe Chrysler đen, một biểu tượng cho sự thành công, nhưng ông cũng không che dấu gốc gác nông thôn của mình. Khi ngồi tiếp chúng tôi, ông kéo xếch hai ống quần lên, một thói quen của các nông dân Trung Hoa. Nguồn gốc của mình khiến ông dễ dàng gần gũi với những người thuộc tầng lớp thấp của xã hội.

Ông mở văn phòng luật sư riêng từ năm 1999. Tới năm 2001, ông lập ra thêm một trung tâm hỗ trợ pháp lý miễn phí cho người lao động ngoại tỉnh. Hiện có 210 triệu người Trung Hoa đã rời bỏ quê nhà để xây dựng sự phát triển thần tốc của nền kinh tế lớn thứ ba thế giới. Khác với thế hệ cha ông họ, khi từ nông thôn ra thành thị được coi là thành phần cơ bản bần cố nông được tạo vô vàn ưu đãi. Bây giờ họ chỉ như những công dân hạng hai, với bài toán sổ hộ khẩu không bao giờ hóa giải được, và chấp nhận thiệt thòi trên mọi phương diện.

Khi luật sư Lưu nhận ra một số "thói quen" của chính quyền địa phương đối với dân lao động ngoại tỉnh, là người không hay ca thán, ông quyết định làm một việc gì thiết thực hơn là lên án suông. Ông mở trung tâm tư vấn pháp lý miễn phí, đặt một bàn bóng bán tại phòng chờ của trung tâm, và bắt đầu đi phát tờ rơi nêu rõ quyền lợi của người lao động tại các nhà máy và công trường.

54 luật sư làm việc cho ông Lưu không mấy đồng quan điểm với ông trong vấn đề này. "Nhưng tôi đã phát rất nghiêm với họ" - Ông Lưu cười tươi kể lại. Rồi dần dần họ cũng hiểu. Trung tâm chỉ nhận tiền thù lao một khi giải quyết được xong công việc. "Từ ngày mở cửa, chúng tôi đã giúp 30.000 người và đòi lại được về cho họ 5 triệu Nhân dân tệ tiền lương bị quỵt (735.OO0 USD)."

Tranh trên tờ The Economist (Vương quốc Anh).

Khi Trung Quốc đang dần buộc phải trở thành một nhà nước pháp quyền, vai trò của nghề luật sư ngày càng quan trọng: "Cách đây 30 năm, chúng tôi chỉ giữ vai trò là người đại diện cho khách hàng trước tòa án. Ngày hôm nay, vai trò của chúng tôi dần tiến tới là bảo vệ quyền lợi cho khách hàng của chúng tôi tại tòa" - ông Lưu nhận xét. Những năm đầu trung tâm của ông đa phần chỉ giải quyết những vụ việc đòi tiền lương bị quỵt, nay nó đã phát triển sang đòi hỏi các quyền lợi khác cho người lao động như quyền được đóng bảo hiểm xã hội, được ký một hợp đồng đúng quy tắc, tiền bồi thường khi bị tai nạn lao động...

Trong phòng làm việc của ông Lưu treo một bức tranh chữ viết thuyết của đức Mạnh tử: "dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh" - "Lấy dân làm gốc, sau đến xã tắc, cuối cùng mới tới bậc quân hầu." Quan điểm của ông Lưu làm nghề luật sư, nếu không giúp pháp luật bảo vệ những người cần tới nó nhất, những người yếu nhất, thì pháp luật sẽ mất giá trị tồn tại của nó, và nghề của ông cũng vì thế mà chẳng ý nghĩa cần thiết của nó.

- Peter Ford -

Trào lưu "vượt biên' của các tỉ phú Trung Hoa

- Trích Báo Kinh tế Quan sát và tổng hợp; Bắc Kinh -

Ông Lưu Thanh Sơn không hề có khái niệm về Liên bang Saint Kitts và Nevis nằm ở đâu trên bản đồ thế giới. Nhưng hình ảnh quảng cáo trong lá thư mời của một công ty chuyên giúp các doanh nhân Trung Hoa di cư thu hút ông. Ông tra Google và biết đó là một quần đảo năm trên biển Caraibê, một trong những thiên đường thuế quan, thuộc Khối thịnh vượng chung Anh, việc nhập quốc tịch nước này sẽ không mấy khó khăn, và nó sẽ mở ra nhiều cánh cửa tới các quốc gia tiên tiến khác.

Tranh của Oliver Schopf, Nebelsplalter (Thụy Sĩ).

Ông Lưu năm nay 48 tuổi, ông có một nhà máy sản xuất đồ thủy tinh tại Thượng Hải. Tài sản của ông ước tính khoảng vài trăm triệu Nhân dân tệ. Ông đến buổi giới thiệu của công ty trên vì tò mò là chính. Và ông ngạc nhiên khi trong phòng hội nghị có rất nhiều người như ông. Trên ghế ngồi có đặt sẵn cuốn calalogue giới thiệu bán các villa ở Saint Kitts và Nevis khoảng 700.000 USD, thêm một loạt thủ tục hành chính mà công ty sẽ hỗ trợ làm giúp, đấy là điều cần đủ để có được tâm hộ chiếu của Liên bang này. Ông Lưu đã bắt đầu có ý định di cư sang ngoại quốc từ vài năm trở lại đây. Với các điều kiện mà công ty trên đưa ra khiến ông thêm phân vân hơn bao giờ hết.

Lí Từ, giám đốc điều hành của công ty Maslink, công ty chuyên giúp các doanh nhân Trung Hoa ra đầu tư và định cư ở nước ngoài nói về trào lưu mới này: "Vấn đề hoàn toàn xuất phát từ quan điểm các doanh nhân tư nhân Trung Hoa thường bị xã hội mặc định một hình ảnh rất xấu. - Giàu có đi đôi với trốn thuế và đưa hối lộ. Trong khi các điều kiện đầu tư ở Trung Quốc trên thực tế không phải là tốt. Chưa có sự cạnh tranh công bằng giữa khu vực nhà nước và tư nhân. Thuế rất cao nếu thực sự "đàng hoàng" mà tính. Cũng như nguy cơ xã hội không ổn định. Khoảng cách giàu nghèo ngày càng xâu hơn. Ở một nước mà quá khứ về "Cuộc cải cách ruộng đất" cũng như "Cách mạng Văn hóa" chưa phải quá xa. Ngay cả khi chúng ta đã ở thế kỷ 21, chúng ta vẫn có nguy cơ một ngày nào đó phải đối mặt với một cuộc đấu tranh đòi công bằng xã hội của người nghèo chống lại người giàu."

Làn sóng di cư bắt đầu sau vụ ám sát tỉ phú Lí Hải Cường, trùm sắt thép tỉnh Sơn Tây, tài sản đứng thứ 27 Trung Hoa, vào thời điểm năm 2003. Các tỉ phú Trung Hoa đã bắt đầu tính một đường lui cho mình. Sau vụ khủng hoảng kinh tế, nhiều công ty quốc doanh đã phải tự cứu lấy bản thân mình bằng việc lấn lại thị phần của các doanh nghiệp tư nhân khiến điều kiện làm ăn ngày càng khó khăn hơn với nhiều nhà tài phiệt. Các biện pháp triệt hạ mảng doanh nghiệp tư nhân bao gồm việc lôi ra ánh sáng nhiều sai phạm của các công ty này, tiêu biểu nhất là án tù 14 năm đối với Hoàng Quang Dụ, người giàu nhất Trung Quốc, chủ tịch tập đoàn bán đồ điện tử GOME.

Nhà nghiên cứu tài chính Ngô Tiểu Bắc phát biểu: "Hiện nay, số lượng các doanh nhân quyết định ra đi vẫn chỉ chiếm một phần rất nhỏ, nhưng trào lưu ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn. Có thể nói bước ngoặt là vào thời điểm năm 2004, khi một số doanh nghiệp tư nhân đủ tiềm lực đã bỏ mảng gia công sản phẩm và quyết định nhảy sang đầu tư vào các lĩnh vực tài chính và năng lượng, vốn được nhà nước bảo hộ rất mạnh. Việc xung đột quyền lợi giữa hai khu vực quốc doanh và tư nhân khiến một số người cuối cùng phải nản trí và quyết định ra đi. Vụ Hoàng Quang Dụ lại càng chứng minh là gió có thể đổi chiều bất cứ lúc nào đối với các tỉ phú Trung Quốc. Vậy để tự bảo vệ mình, nhiều người đã chọn một giải pháp hạ cánh an toàn hơn.

- Zhang Hong, Li Li và Zhang Bin -

Trung Quốc và ý định thâu tóm tài nguyên rừng Nhật Bản

- Trích Mainichi Shimbun; Tokyo -

Lư Tiến Sơn, tổng giám đốc một công ty xuất nhập khẩu gỗ Trung Quốc có trụ sở đóng gần cảng Nagoya - Nhật Bản, đã tới gặp một nhà trồng rừng người Nhật ở Minami-Kiso, tỉnh Nagano, vào thời điểm tháng 7 năm 2007 và đặt một đơn đặt hàng: "Tôi muốn mua 100.000 mét khối gỗ hinoki (gỗ bách Nhật Bản) mỗi năm". Số lượng này gấp 5 lần tổng khối lượng xuất khẩu gỗ của toàn Nhật Bản trong một năm. "Tôi không có khả năng đáp ứng một đơn hàng lớn như vậy" - Nhà trồng rừng người Nhật trả lời. "Nếu ngài thiếu nhân công để chặt hạ, tôi có thể cung cấp cho ngài nguồn nhân công từ Trung Quốc" - Ông Lư đưa ra giải pháp.

Tranh minh họa của No-rio, Aomori.

Sinh ra và lớn lên tại Thượng Hải, ông Lư Tiến Sơn sang Nhật du học vào năm 1988. Ông đi làm cho một hãng kinh doanh ngành gỗ sau khi tốt nghiệp, trước khi mở công ty riêng của mình. Hiện công ty của ông chuyên về mặt hàng sàn gỗ cao cấp. Ông Lư đặc biệt quan tâm đến gỗ hinoki vùng Kiso, vốn đã rất nổi tiếng từ thời Edo [1603-1868]. Dự án của ông là mua gỗ hinoki tại Nhật Bản, rồi xuất sang Đại Liên, Trung Quốc. Tại đây, gỗ sẽ được xẻ ván trước khi được tái nhập lại tiêu thụ tại thị trường Nhật Bản, hay được xuất đi các thị trường khác. Phần gỗ rác không thể làm ván lát sàn nhà sẽ được bán cho các nhà thầu Trung Hoa để làm cốp-pha hay cọc hộ đê. Đã có rất nhiều ngân hàng quan tâm đến dự án này cho đến khi khi ngân hàng Hoa Kỳ Lehman Brothers bị phá sản, và nhiều dự án bị đình trệ do thiếu vốn vay.

Hiện nay, giá bán buôn gỗ hinoki là vào khoảng 20.000 yen [230 USD] một mét khối. Bằng một phần tư so với trước khủng hoảng. Theo tính toán mới của ông Lư, nếu dùng nguồn nhân lực Trung Hoa trong việc khai thác, với mức lương trung bình bằng một phần năm mức lương của lao động Nhật, vẫn có thể có lãi nếu bán gỗ hinoki cho thị trường Trung Quốc. Nhưng Hiệp hội các nhà trồng rừng Nhật Bản đã khảng khái bác bỏ dự án này, vì nó không hề tạo công ăn việc làm cho người lao động Phù Tang, mà chỉ khiến cho xứ Mặt trời mọc mất đi nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình.

Mọi người đang đặt câu hỏi xem Hiệp hội trồng rừng Nhật Bản sẽ kiên định được trong bao lâu, khi tới 60 % diện tích trồng rừng của Nhật đã đến kỳ hạn đốn hạ, hay họ sẵn sàng để một phần trong số này mục ruỗng tại chỗ. Và ngay cả khi giá gỗ có lại bắt đầu tăng trở lại, sẽ còn rất lâu nữa mới phục hồi lại mức ngành trồng rừng có thể hy vọng có lãi, do giá nhân công Nhật quá cao.

Còn Trung Quốc sau trận lũ lụt lớn năm 1998, với sự kiện vỡ tràn đê sông Trường Giang, đã phải thay đổi suy nghĩ về vấn đề phát triển bền vững. Bắc Kinh đã ra chính sách tái trồng rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn, đồng thời khuyến khích nhập khẩu gỗ. Các bạn hàng lớn của Trung Hoa hiện nay là Nga và Bắc Mỹ. Trong kho bãi của ông Lư ở Nagoya, chúng ta có thể đọc trên các container chuẩn bị được tái xuất sang Đại Liên các dòng chữ "thông - Liên bang Nga" hay "phong - Canada". Nhưng ông Lư vẫn hy vọng một ngày, kinh tế toàn cầu sẽ xoay chiều, để ông lại có cơ hội được buôn bán gỗ hinoki Nhật Bản.

- Mamoru Shihido và Yusuke Suikyo -

Pháp - Hàng Trung Quốc gắn mác "Made in France"

- Trích BusinessWorld; New Delhi -

Nước Pháp, quốc gia luôn có một cái nhìn bi quan về sự toàn cầu hóa, sắp tới có thể phải thay đổi quan điểm của mình. Vì thật trớ trêu khi Trung Quốc, nơi luôn được coi là "phân xưởng của thế giới", nơi người lao động Pháp luôn coi như kẻ thù đã cướp đi công việc làm của họ, lại chuẩn bị đầu tư lớn vào thành phố Châteauroux, thủ phủ tỉnh Indre, một vùng đang bị ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính.

Theo thỏa thuận song phương được ký kết vào tháng 6 năm 2009, sẽ có từ 30 đến 50 doanh nghiệp Trung Hoa thuộc các lĩnh vực điện tử và công nghiệp nhẹ mở nhà máy trong dự án Châteauroux Business District, tạo ra hơn 4.000 việc làm, trong đó 80% sẽ dành cho người có quốc tịch Pháp. Chính sách đầu tư Trung Hoa đang copy theo mô hình các doanh nghiệp Nhật trong thập niên 1970 và 1980. Khi đó, các hãng xe hơi Nhật đã di chuyển nhiều dây chuyền sản xuất của mình sang Âu Mỹ để tránh sự bảo hộ thương mại của EU và Hoa Kỳ. Các chỉ trích đối với sản phẩm của họ gần như ngay lập tức bị vô hiệu hóa, vì sản phẩm của họ cũng tạo ra công ăn việc làm tại nước sở tại.

Khác với cách làm của người Nhật, các doanh nghiệp Trung Hoa không di chuyển toàn bộ dây chuyền sản xuất của mình mà chỉ di chuyển dây chuyền lắp ráp. Bước cuối cùng này cho phép sản phẩm của họ được gắn mác "Made in EU" hay "Made in France", và được tự do bán trong EU như hàng hóa châu Âu, cho dù toàn bộ các linh kiện rời được sản xuất tại Trung Quốc, rồi mang tới Pháp qua đường biển.

Người Pháp vẫn đang hết sức dè dặt về sự đầu tư này. Nhiều nhà nghiên cứu lo ngại hàng hóa Trung Quốc, vốn được nhiều người đánh đồng với sản phẩm kém chất lượng, sẽ làm ảnh hưởng xấu tới thương hiệu "Made in EU". Nhưng cũng có nhiều quan điểm cho rằng nếu phân tích giữa cái được và mất thì điều trên là chấp nhận được, nếu so sánh với số lượng việc làm được tạo ra dành cho người lao động Pháp. Công nhân Pháp vẫn luôn được thấy những mặt tiêu cực của sự toàn cầu hóa, nhưng có thể lần này, họ sẽ được thấy mặt "tích cực" của nó.

- Nayan Chanda -