Tóm lược tình hình biển Đông

- Trích The Economist; London -

Trong suốt một thập kỷ, các tranh chấp trên biển Đông đa phần chỉ là chủ đề quan tâm của một số nhà nghiên cứu và giới luật gia. Nhưng kể từ năm 2010, sự căng thẳng đã bước lên một tầm cao mới. Trung Quốc tổ chức tập trận Hải quân tại khu vực này. Hoa Kỳ gửi tàu sân bay USS George Washington ghé thăm Việt Nam. Liên tục các diễn đàn khu vực được tổ chức để tìm cách tháo gỡ tình hình căng thẳng tại biển Đông.

Đang có hai xu thế đối nghịch nhau tại khu vực. Đầu tiên là việc Hoa Kỳ dưới thời chính quyền Obama đang muốn tái khẳng định vai trò cường quốc của mình tại khu vực châu Á, làm đối tác đảm bảo hòa bình cho nhiều quốc gia trong khu vực này. Thứ hai là việc Trung Quốc đang muốn thể hiện vị thế sức mạnh và vị thế quân sự mới của mình.

Trước khi tới Việt Nam, tàu USS George Washington đã tới Hàn Quốc để thể hiện sự ủng hộ của Hoa Kỳ tới Hàn Quốc, sau vụ Bắc Triều Tiên đánh chìm tàu Cheonan. Sự kiện này khiến Bắc Kinh không mấy hài lòng. Và tình hình trong khu vực sẽ còn tiếp tục xuống cấp.

Tại biển Đông, sự căng thẳng có thể sẽ còn nghiêm trọng hơn. Washington lo lắng từ khi Bắc Kinh xếp biển Đông vào hàng "vấn đề có tầm quan trọng sống còn" – ngang hàng với Đài Loan và Tây Tạng. Tháng 7 năm 2010, Hoa Kỳ cũng xếp quyền đươc tự do lưu thông đi lại trên biển Đông như một lợi ích quốc gia tối quan trọng của họ.

Ngoài Trung Quốc (cùng Đài Loan), còn có Brunei, Malaisia, Philippines và Việt Nam khẳng định chủ quyền của mình tại vùng tranh chấp. Indonesia cũng đang có các vùng lãnh hãi thuộc Trung Hoa trên các bản đồ mà Trung Quốc phát hành. Nhưng cuộc đối đầu Việt-Trung về tình hình Trường Sa-Hoàng Sa là căng thẳng và dễ xảy ra xung đột nhất. Chính vì vậy mà mọi thiện chí của Washington dành cho Hà Nội, như việc hai nước ký kết hiệp định hợp tác phát triển công nghệ nguyên tử hạt nhân dân dụng cho Việt Nam được Bắc Kinh coi như một hành động khiêu khích.

Đã từ lâu, các nước láng giềng luôn có lý do để nghi ngờ thiện chí cố gắng không gây xung đột của Trung Hoa. Tàu bè Trung Quốc đi lại trên biển Đông như ao làng của họ. Các bản đồ Trung Quốc xuất bản đánh dấu lãnh thổ Trung Quốc vượt xa ngoài phạm vi Trường Sa và Hoàng Sa. Năm 2010, Bắc Kinh cũng đã quảng cáo đã gửi một tàu ngầm lặn sâu xuống độ sâu 3759 mét để cắm cờ Trung Quốc.

Trung Hoa đang phát triển hải quân cả trên diện rộng và diện sâu. Năm 2010, Trung Hoa đã khánh thành cảng Habantota ở miền nam Sri Lanka. Tại Pakistan, Trung Hoa cũng đang xây dựng cảng Gwadar. Các tàu chiến Trung Hoa cũng lần đầu tiên cập cảng Myanmar. Các động thái này khiến Ấn Độ lo lắng Trung Hoa đang xây dựng hệ thống tiền đồn – gọi là chiến thuật vòng ngọc trai – để kiểm soát tuyến giao thông hàng hải huyết mạch của thế giới.

Sức mạnh quân sự của Hải quân Trung Hoa sẽ còn được củng cố khi tàu sân bay đầu tiên của họ đi vào hoạt động, cũng như hệ thống hỏa tiễn tầm xa có khả năng tiêu diệt các mục tiêu di động trên biển, được ví von như hệ thống tiêu diệt tàu sân bay.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích quân sự đánh giá rằng dù đang cố gắng đuổi theo Hoa Kỳ, nhưng còn tương đối lâu nữa Trung Hoa mới có khả năng bắt kịp. Hoa Kỳ vẫn là sực mạnh Hải quân số một của khu vực này. Nhưng liệu họ còn đủ sức để áp đặt tầm ảnh hưởng của mình nhằm gìn giữ nền hòa bình mong mang trong khu vực. Trung Quốc càng ngày sẽ càng có trọng lượng hơn để áp đặt các điều kiện của mình trên bàn đàm phán. Nếu cái ô Hoa Kỳ vẫn có thể tiếp tục đảm bảo một sự an ninh tương đối cho khu vực này, ta vẫn không khỏi có cảm giác cái ô trên không phải sẽ vĩnh viễn không thấm nước.

Simon Long

Các bài liên quan:

• Anh như thế là đéo được!

Chuyến viếng thăm của Barack Obama tới Facebook

- Trích The Washington Post; Washington -

Barack Obama vừa có chuyến viếng thăm tổng hành dinh của mạng xã hội Facebook, giữa ông và mạng xã hội này luôn tồn tại "một tình yêu lớn".

Tổng thống Obama và Mark Zuckerberg vừa cập nhật Relationship Status của họ. Họ hiện thời đang "In Relationship". Mark Zuckerberg bắt đầu bài giới thiệu công ty của mình bằng câu: "Xin lỗi mọi người vì hôm nay tôi căng thẳng một chút, vì hôm nay đến thăm chúng ta có Tổng thống Hoa Kỳ". Obama bước lên sân khấu và trả lời: "Xin chào mọi người, tên tôi là Barack Obama, và tôi chính là người bắt Mark phải thắt cravat ngày hôm nay."

Barack Obama yêu Facebook, và ngược lại Facebook cũng yêu Obama. Bằng việc viếng thăm trụ sở của hãng tại Palo Alto, Facebook đã được Nhà Trắng công nhận là một ông lớn của nền kinh tế Hoa Kỳ. Còn mạng xã hội ngược lại sẽ giúp đương kim Tổng thống Mỹ trên đường chinh phục lượng cử tri trẻ, nhất là vào thời điểm ông bắt đầu hành trình chay đua tranh nhiệm kỳ thứ hai của mình. Trên chuyến bay tới Palo Alto, chiếc Air Force One đã cho chiếu bộ phim The Social Network, nói về sự ra đời của Facebook. Trong khi Jay Carney, người phát ngôn của Nhà Trắng trả lời các nhà báo đi cùng rằng trong cuộc tranh cử cho Tổng thống Obama sắp tới, việc sử dụng các mạng xã hội sẽ được đặc biệt coi trọng. Một nhà báo có hỏi chuyến đi lần này có kèm mục đích quảng bá cho Facebook. Jim Carney trả lời rằng nó có mục đích quảng bá cho toàn bộ các mạng xã hội. Facebook có 500 triệu người sử dụng thường xuyên, và khả năng lan truyền thông tin của nó là điều không tưởng nổi.

Trong 500 triệu thành viên, đã có 45.000 ngàn người tới dự buổi gặp mặt. Hẳn họ phải đông hơn thế nữa nếu không có điều kiện bắt buộc là những ai có giấy mời đều đã từng phải "like" trang Facebook của Nhà Trắng. Còn Obama hôm đó chứng minh tại sao mình là người được mến mộ nhất trên mạng xã hội này (có 19 triệu fan). Ông thoải mái trả lời thẳng thắng mọi câu hỏi được chuyển lên từ phía người tới dự. Sheryl Sandberg, Tổng giám đốc của Facebook cũng phải thốt lên: "Tổng thống thoải mái như ở nhà của mình vậy".

Tất nhiên các câu hỏi đã được phía Facebook lọc trước. Mark Zuckerberg cũng thêm nhiều bình luận vào các vấn đề mà Obama đề cập. Như khi Tổng thống phát biểu rằng cho năm tài khóa tới, người giàu sẽ phải đóng nhiều thuế hơn, Mark đã bình luận: "Tôi không phàn nàn gì về điều này". Trong khi các ứng cử viên đảng Cộng hòa vẫn còn đang cùng nhau chơi ú tìm xem ai sẽ thực sự ra tranh cử, Obama đã không để mất thời gian mà có những bước tích cực đầu tiên trong công cuộc tái chinh phục trái tim cử tri Mỹ.

Dana Milbank

Các bài liên quan:

• Hoa Kỳ - Định giá Facebook 50 tỉ USD - châm ngòi cho bong bóng công nghệ 3.0

Liệu Céline Dion có cứu nổi Las Vegas

- Trích Newsweek; New York -

Bị suy thoái nặng nề từ cuộc khủng hoảng tài chính, thủ đô của những trò chơi đỏ đen đang khó khăn hồi phục. Trong khi hàng nghìn người vô gia cư đang sống trong những đướng cống ngầm của thành phố, trên mặt đất, toàn Las Vegas đang hy vọng vào sự trở lại của Celine Dion để hồi sinh.

Las Vegas, một buổi chiều tháng ba. Một đám đông tụ tập trước Ceasars Palace. Một chiếc Cadillac đen tiến tới sảnh và Celine Dion bước xuống tấm thảm đỏ rải hoa hồng để đón chào mình. "Welcome home, Céline!" đám đông hét lên, trong khi nhạc phim Ben Hur được cất lên từ những loa lớn.

"Tôi có cảm giác như chưa từng ra đi", Céline tâm sự. Nhưng từ khi cô rời Las Vegas, cách đây ba năm, thành phố đã suy sụp. Việc sa thải hàng loạt và tịch biên tài sản đã hủy hoại giấc mơ của hàng nghìn lao động đến làm việc tại Las Vegas với mộng đổi đời. Từ hai năm nay, lần đầu tiên trong lịch sử tồn tại, các casino khách sạn trên đại lộ Strip [hay còn gọi là Dải Las Vegas, trục đại lộ chính của Las Vegas] lỗ vốn. Tổng số tiền lỗ của các casino là vào khoảng 6 tỉ dollar. Tỉ lệ thất nghiệp chính thức là 14 %, tỉ lệ cao nhất tại Hoa Kỳ, còn nếu cộng thêm với những người bị cắt giảm giờ làm mà không hoàn toàn mất việc, thì tỉ lệ này là 26 %, tương đương với tại Libya, như giáo sư Stephen Brown của Đại học Nevada nhận xét. "Liệu mọi việc có thể tồi tệ hơn không", ông nói thêm, "câu trả lời là không".

Đây chính là lý do vì sao người ta lại tìm đến Céline Dion. Ngoài vị thế là một ngôi sao của mình, Céline còn được hy vọng sẽ là vị cứu tinh của Las Vegas. Tờ Las Vegas Sun đã có một bài phân tích lịch sử cận đại của thành phố trước Céline và sau Céline.

Céline Dion đã từng làm nên những điều kỳ diệu cho Ceasars Palace và casino cũng trả ơn cô rất hậu hĩnh về điều này. Cô sẽ được trả 100 triệu dollar cho 210 buổi công diễn trong vòng ba năm sắp tới. Tại lần lưu diễn trước, từ năm 2003 đến 2007, cô đã hát hơn 700 đêm kín khán phòng. Đã có hơn 3 triệu khán giả tới nghe show của Céline và thu về lợi nhuận hơn 400 triệu dollar. Trong lần lưu diễn này, theo đánh giá của Đại học Nevada, một mình Céline sẽ giúp thành phố thu về khoảng lợi nhuận 114 triệu dollar hàng năm, và cứu hàng ngàn việc làm.

Khán phòng Colosseum, 4200 chỗ, của Ceasars Palace không còn một chỗ trống, đã được xây dựng để phục cho show của Céline năm 2003, lần này chứng kiến buổi ra mắt của show mới của cô. Céline Dion bước lên sân khấu trong chiếc đầm Armani màu ngà. Toàn khán phòng đứng dậy. Nhiều người khóc mà không ngừng lại được. Céline cũng phải cố gắng để nước mắt không rơi. "Tôi rất hạnh phúc được quay trở lại nhà hát lộng lẫy này" cô nhìn toàn khán phòng "đây như một giấc mơ trở thành hiện thực." Céline Dion có một cách riêng để khiến bình thường hóa cuộc sống thần tiên cô đang sống tại Las Vegas; đó là điểm hấp dẫn ở cô. "Tôi biết nói như thế này là kỳ lạ", cô nhấn mạnh, "nhưng ngay cả khi sống cuộc sống bề ngoài có nhiều điều vượt ra ngoài khuôn khổ, tôi và gia đình vẫn là những bình thường như bao người khác." Khi được hỏi cô nghĩ gì với những dòng tít trên báo chí ví cô như vị cứu tinh của thành phố? "Tôi cảm động khi được nghe những điều này. Nhưng tôi nghĩ đây chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Khi chúng tôi kết thúc show cuối cùng lần trước. Cũng đúng là lúc kinh tế gặp khủng hoảng..."

Có hai người chứng kiến cuộc khủng hoàng lần này rõ nét hơn những người khác là Patrick Geary và Kristy Henderson của sở cảnh sát Las Vegas. Họ được ăn hoa hồng từ những hãng thu hồi vốn bằng việc chuyên đi tịch biên lương và bất động sản của những người đã quá hạn trả nợ theo yêu cầu của tòa án. Ví dụ Geary được hưởng 42 dollar cho mỗi lần thu hồi bất động sản thành công, và có thu nhập hàng năm khoảng 80.000 dollar. Kristy Henderson cũng là người thông báo điều tồi tệ nhất cho hàng nghìn nhân viên trên Đại lộ Strip. Đã có ba casino lớn phá sản và 6 dự án bất động sản với giá hàng tỉ dollar đang bỏ trống.

Tại cực nam của Dải Las Vegas, nơi gần tấm biến "Welcome to Las Vegas", một con đường nhỏ rải bê tông dẫn tới hệ thống ngầm thoát nước mưa của thành phố hiện đang là nơi trú ngụ của hàng nghìn người mất việc và mất nhà. Nhiều người trong số họ mới bị sa thải. Đây là khu vực duy nhất của thành phố mà cảnh sát Las Vegas cũng như lực lượng an ninh của các casino không phiêu lưu tới. Họ ngày càng đông hơn từ sau cuộc khủng hoảng, Matthew O'Brien, tác giả cuốn Beneath the Neon [Dưới ánh đèn nê ông] xuất bản năm 2007 viết về những cư dân sống trong hệ thống ngầm của Las Vegas, nhận xét.

Cuộc sống tại đây khó khăn và nguy hiểm. Toàn bộ hệ thống ngầm có thể bị ngập hoàn toàn trong vòng vài phút nếu có mưa lớn, còn tỉ lệ tội phạm thì rất cao. Nhưng Oscar Goodman, thị trưởng Las Vegas, thì dường như không hề lo lắng về điều này. Ông tự đánh giá mình là "người thị trưởng hạnh phúc nhất của thành phố đẹp nhất thế giới" và tràn đầy lạc quan về tương lai của Las Vegas. Trong phòng làm việc ngập ảnh chụp cùng các siêu sao của mình, ông trả lời phỏng vấn: "Tình hình kinh tế của Las Vegas đang rất tốt... Tôi không lo lắng điều gì cả." Còn về việc 140 000 việc làm đã biến mất – "Tôi không nghi ngờ chút nào về việc chúng sẽ xuất hiện trở lại." Trước câu hỏi năm ngoái, số lượng khách du lịch tới đây đã giảm 2 triệu người – "Hãy cho họ thời gian để mua một tấm vé tới đây"

Ngài thị trưởng cũng như toàn bộ mọi người đều hạnh phúc khi thấy Céline Dion quay trở lại. "Tôi đã cầu nguyện để cô ấy quay trở lại đây, và cám ơn Chúa", ông nhấn mạnh. Một vài phút sau khi buổi biểu diễn kết thúc, quầy bán đồ lưu niệm của Colosseum trật ních người. Nhưng Céline Dion không chỉ làm giàu cho dân kinh doanh đồ lưu niệm. Hãng hàng không Air Canada đã tuyên bố sẽ tăng số chuyến bay Quebec – Las Vegas để phục vụ lượng fan của diva. Cô là một ngôi sao tại Canada từ năm 13 tuổi. Khi đã phát hành 4 album bằng tiếng Pháp, năm 16 tuổi, sau khi xem Michael Jackson, thần tượng của cô trên truyền hình, cô đã quyết định học tiếng Anh để một ngày sánh ngang cùng MJ. Céline đã bán được 215 triệu album trên toàn thế giới, và đặc biệt được hâm mộ tại nước ngoài – điều mà các casino của Las Vegas đang mong muốn thu hút lượng khách Á Châu. "Các khách hàng lớn nhất của chúng tôi đều mong muốn được tới nghe Céline hát." Gary Celesner, chủ tịch của Ceasars Palace hào hứng. "Bạn có thể vào tất cả các bar trên thế giới, từ Tanzania cho tới Thượng Hải – bạn đều có thể thấy bật các bài hát của Céline"

Trước khi Céline tới Las Vegas, các show âm nhạc tại đây chỉ vỏn vẹn có nghệ sĩ music-hall Liberace, hay một số người đóng giả Elvis Presley. Từ khi Céline Dion tới Las Vegas, một số siêu sao có tuổi cũng bắt đầu tổ chức show trên đại lộ Strip như Cher và Bette Midler, hay Shania Twain cũng đang đàm phàn cho một chương trình. Céline Dion đã thay đổi hình ảnh về tầm cỡ các nghệ sĩ tổ chức show thường xuyên tại Las Vegas, khiến một số sao cỡ bự cũng tiếp bước cô. Nhưng không phải ai cũng may mắn như Céline, cô nhận cát-sê 500.000 dollar cho mỗi show. "Nếu họ mời tôi tức là họ tổ chức show có lãi" nữ diva tuyên bố. Sau nhiều năm suy thoái, Las Vegas chỉ còn biết cầu nguyện, như lời ca của Frank Sinatra: "Luck, be a lady tonight".

T. Dokoupil, R. Setoodeh và S. Friess

Obama chưa đủ thuyết phục với các quốc gia Ả rập

- Trích The Washington Post; Washington -

Ngày 23 tháng 3 vừa rồi, Merette Ibrahim, một nữ nhà báo người Ai Cập đã tham dự bàn tròn đàm luận được tổ chức nhân chuyến công du tới Cairo của Bộ trưởng Bộ quốc phòng Hoa Kỳ, Robert Gates. Cô là một người ủng hộ nhiệt thành cuộc đấu tranh dân chủ vừa qua, chúng ta có thể hình dung cô cũng sẽ là một người ủng hộ tổng thống Obama, người đang bảo trợ cho Ai Cập thời kỳ đổi mới. Nhưng thực tế lại ngược lại. Cô nhấn mạnh, người Ai Cập đang đánh giá chính sách của Barack Obama rất nửa vời.

Các nhà báo Ai Cập nhắc lại vài điểm mâu thuẫn trong các hành động của tổng thống Hoa Kỳ: Obama tuyên bố không ủng hộ can thiệp quân sự vào Libya rồi đổi ý; ông ủng hộ Hosni Moubarak đến tận ngày cuối cùng trước khi lại quay ngoặt yêu cầu tổng thống Ai Cập phải ngay lập tức từ bỏ quyền lực của mình. Obama không muốn kéo nước Mỹ vào trình trạng hỗn loạn đang xảy ra nới đây, nhưng chính điều này khiến tình hình Trung Đông và Bắc Phi lại càng thêm rối bời. Thay vì có thể là một tác nhân của Lịch sử, Obama lại đang chỉ đơn thuần là người theo dòng Lịch sử.

Nhưng vẫn còn kịp để tổng thống Obama thay đổi điều này, sau đây là một số việc mà ông nên làm hay tuyên bố trong những tuần tới để các đồng nghiệp của tôi tại Ai Cập hiểu rõ vai trò và vị thế của nước Mỹ hơn. Thứ nhất, tổng thống phải làm mọi điều có thể trong quyền hạn của mình để cuộc cách mạng ở Ai Cập thành công. Ai Cập đang cần hai yếu tố: một chương trình hỗ trợ tài chính để cứu nền kinh tế đang chắc chắn đổ vỡ của quốc gia này. Và sự trợ giúp đào tạo một lực lượng an ninh hiệu quả, để có thể đối phó với tình trạng hỗn loạn sau mỗi cuộc cách mạng thành công.

Thứ hai, tổng thống không nên do dự bảo vệ các bạn bè của Hoa Kỳ trong khu vực, ngay cả khi nó là những chế độ quân chủ chuyên chế. Ví như Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất có không hoàn hảo, thì nó cũng tiến bộ và tự do hơn Iran, Nga hay Trung Quốc. Ả Rập Saudi có vấn đề, thì nó cũng không phải là mối hiểm họa như Iran. Ủng hộ sự thay đổi không đồng nghĩa với đặt một khối thuốc nổ trong đống baril dầu mỏ, điều sẽ làm nổ tung nền kinh tế toàn cầu.

Thứ ba, Obama cũng nên mở rộng sự hỗ trợ với lực lựng chống đối Khadafi không chỉ bằng chiến dịch không kích. Hãy bí mật giúp đỡ lực lượng bán vũ trang trên bộ của họ. Hãy nên lấy ví dụ chúng ta đã lật đổ chế độ Taliban ở Afghanistan như thế nào. Người Ả rập muốn tống khứ Kahdafi, nhưng họ không muốn có một Irak khác nữa.

Cuối cùng, tổng thống Obama phải tới vùng Trung Đông này và nắm bắt mọi việc. Tôi hiểu mong muốn của ông muốn tránh xa anh đèn sân khấu, nhưng đó là một sai lầm. Những gì đang xảy ra ngày hôm nay là một thời khắc lịch sử, cũng quan trọng như khi bức tường Berlin sụp đổ. Ngài Obama không nên bỏ lỡ thời khắc này. Ông nên đến Cairo, và nếu có thể, tới cả Bahrein và Damas nữa. Ông nên lắng nghe quần chúng ở đây muốn bộc bạch điều gì và gửi cho họ tiếng nói chân thành, mạnh mẽ và cần thiết của nước Mỹ.

David Ignatius

Các bài liên quan:

• Chiến tranh theo cách của Obama
• Barack Obama: người đứng sau cánh gà hơn là dưới ánh đèn sân khấu

Chiến tranh theo cách của Obama

- Trích The New York Times; New York -

Tổng thống Hoa Kỳ đã thành công trong việc giúp nước Mỹ bắt đầu một cuộc chiến theo cách khôn ngoan hơn nhiều những người tiền nhiệm.

Trong suốt một tháng trước khi chúng ta bước vào cuộc chiến chống lại Muammar Kadhafi, Obama đã cho chúng ta thấy nghệ thuật của một chính phủ tả khuynh khi chuẩn bị một cuộc chiến sẽ như thế nào. Cách đây 10 ngày, khi phe đối lập Libya bắt đầu bị dồn ép liên tục, bề ngoài có vẻ như Obama vẫn không muốn nước Mỹ nhúng tay vào cuộc nội chiến này. Nhưng trên thực tế, ngay từ đầu, Tổng thống đã chuẩn bị phương án cho Hoa Kỳ tham chiến. Ông chỉ muốn chúng ta sẽ tham gia chiến dịch lần này trong khuôn khổ một liên minh có nhiều đối tác nhất có thể, hơn là cư xử như những chàng cao bồi. Và chính phủ của ông đã thành công. Trong giai đoạn đầu tiên này, cuộc chiến tại Libya mang hình ảnh để phục vụ một lý tưởng cụ thể chứ không phải ta đang đi can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia khác. Nó được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cũng như Liên đoàn Ả Rập thông qua và ủng hộ. Lần này là một cuộc chiến theo yêu cầu của các nhà ngoại giao dưới quyền Hillary Clinton, chứ không phải các sĩ quan của Lầu năm góc dưới quyền Robert Gates. Nó có những mục đích nhân đạo, hơn là chỉ để bảo vệ quyền lợi của nước Mỹ. Cũng không phải Không lực hay Hải quân của chúng ta khai hỏa đầu tiên, mà là Không quân Pháp.

Lần can thiệp lần này, đặc biệt giống chính sách dưới thời tổng thống Bill Clinton, đánh dấu sự chấm hết của chính sách đơn phương áp dụng dưới thời chính quyền Bush. Lần này, không có cái kiểu tuyên chiến như "Nếu quý vị không ủng hộ chúng tôi, thì quý vị đích thị là khủng bố". Ngược lại, Nhà Trắng đang tôn trọng tối đa các Tổ chức quốc tế cùng các đồng minh, việc mà chính quyền Bush chẳng mấy khi để tâm.

Cách tham chiến này có những ưu điểm rõ rệt. Nó buộc các quốc gia khác phải chia sẻ gánh nặng chiến tranh với chúng ta, củng cố liên minh hơn là đặt chúng ta vào tình thế bị cô lập. Nó buộc các nước châu Âu cũng phải tham gia vào quá trình gìn giữ sự ổn định trên toàn thế giới, thay vì chỉ biết khoanh tay ngồi một chỗ rồi vẫn chỉ trích Hoa Kỳ.

Nhưng một cuộc chiến theo cách này không phải là không có những nhược điểm. Nó đòi hỏi luôn phải tìm được một giải pháp trung gian để thỏa mãn được tất cả các bên tham chiến. Mọi việc thường được quyết định chậm chạp. Một cuộc chiến mà mọi phía đều chắp một tay đằng sau lưng, thiếu sự toàn lực để đảm bảo chiến thắng cuối cùng.

Nếu nhìn lại kết quả của những cuộc chiến cuối cùng được chúng ta tiến hành theo đường lối tả khuynh. Như năm 1992 khi chúng ta can thiệp vào Somalia, dư luận đã quay lưng lại ngay khi phát hiện "các hoạt động nhân đạo", "phân phát hàng cứu trợ", đây vẫn là một cuộc chiến đi kèm những hoạt động và thiệt hại quân sự. Còn tại Nam Tư cũ, trong vòng hai năm, việc thực thi vùng cấm bay chẳng giải quyết được việc gì khi chiến tranh vẫn tiếp diễn.

Mục tiêu của lần can thiệp này cũng chưa thực sự rõ ràng: trong khi Tổng thống Obama chính thức bày tỏ quan điểm Kadhafi phải từ bỏ quyền lực, thì Đô đốc Mike Mullen, Tổng tham mưu trưởng, lại không loại phương án rằng nhà lãnh đạo Libya có thể vẫn sẽ tiếp tục cầm quyền. Mọi hành động của chúng ta cũng gói gọn trong khuôn khổ Nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, việc cấm đưa bộ binh tham chiến, điều mà Obama cũng mong muốn. Các đối tác của chúng ta còn mập mờ hơn. Như Amr Moussa, Tổng thư ký Liên đoàn Ả Rập, trong vòng 24 giờ đã phát biểu hai luồng ý kiến hoàn toàn trái ngược nhau.

Thời gian để hình thành một liên minh, thì Kahdafi đã cũng cố lại vị thế của mình, để nếu bây giờ có một lệnh ngừng bắn, Kahdafi sẽ kiểm soát phần lớn lãnh thổ Libya. Như Đô đốc Mullen cũng phải thừa nhận, cuộc chiến này có nguy cơ rơi vào ngõ cụt, và nhà độc tài Libya vẫn sẽ giữ được quyền lực của mình. Một "cuộc chiến có ít rủi ro nhất có thể" thường chứng minh điều ngược lại. Barack Obama đang muốn đặt cược vào việc lần này sẽ là một ngoại lệ của điều đó.

Ross Douthat

Các bài liên quan:

• Obama chưa đủ thuyết phục với các quốc gia Ả rập
• Barack Obama: người đứng sau cánh gà hơn là dưới ánh đèn sân khấu

Barack Obama: người đứng sau cánh gà hơn là dưới ánh đèn sân khấu

- Trích The Washington Post; Washington -

Qua mỗi một cuộc khủng hoảng, mỗi vị tổng thống Hoa Kỳ lại thể hiện rõ con người thật của mình hơn. Với Obama, cách ông hành động qua các cuộc khủng hoảng vừa qua tại Tunisia, Ai Cập, Libya, Bahreïn và Nhật Bản cho thấy đây là một người đàn ông thận trọng, trái ngược lại hoàn toàn những hình ảnh mà ta vẫn thường có sẵn định kiến về một người đứng đầu nước Mỹ.

Những tổng thống Hoa Kỳ của thế kỷ 19 là những người ít quan tâm đến các vấn đề quốc tế. Phải đợi đến tận Teddy Roosevelt (tại chức từ năm 1901-1909), mới có một vị chủ nhân của nhà Trắng bước chân ra ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ. Woodrow Wilson (1913-1921) là người đầu tiên có chuyến công du chính thức sang châu Âu, nhưng bước ngoặt có lẽ là Franklin Roosevelt (1933-1945), người đã đặt vị thế mới cho mỗi nhà lãnh đạo Hoa Kỳ - đồng thời cũng phải kiêm nhiệm là nhà "lãnh đạo của thế giới tự do" cho đến khi kết thúc chiến tranh lạnh.

Trong hai thập kỷ gần đây, kể từ khi Liên Xô tan rã, mỗi vị tổng thống Hoa Kỳ đặt mình vào vị trí nào trên bàn cờ chính sự thế giới lại tùy thuộc vào tính cách riêng của mỗi cá nhân họ. Trong nhiệm kỳ của Bill Clinton, khi đó nước Mỹ có một thời gian phát triển kinh tế rất bền vững, vừa không có đối trọng nào trên trường quốc tế, Bill Clinton vào vai như một "Tổng thống toàn cầu", đặt ảnh hưởng Hoa Kỳ để giải quyết gần như mọi cuộc xung đột trên thế giới. Còn với tổng thống Georges W. Bush, sau vụ ngày 11 tháng 9, ông có chính sách đơn cực, "hoặc là các anh cùng phe với nước Mỹ, hoặc là kẻ thù của nước Mỹ".

Tại thời điểm hiện tại, có thể Hoa Kỳ không còn điều kiện cho phép người đứng đầu nước Mỹ giữ vai trò như chúng ta vẫn mặc định về họ. Obama đang vào vai một nhà diễn giả, mọi hành động đều nằm trong khuôn khổ một liên minh, hơn là đơn độc hành xử theo ý mình như một tay cao bồi. Obama cũng không ngại để các quốc gia khác có một vai trò quan trọng trong hoạt động của liên minh, điều mà trước đây Hoa Kỳ luôn cố áp đặt mọi thứ.

Nhưng chính sách mềm mỏng này liệu có đủ để có thể đảm bảo những mục tiêu chính của Hoa Kỳ, lả phủ rộng nền dân chủ và ngăn chặn việc phát triển vũ khí hạt nhân. Từ vị thế "là người đàn ông quyền lực nhất thế giới", tổng thống Mỹ ngày nay như một người điều hành buổi họp, ông có thể trông rất thân thiện với nhiều chính khách, nhưng không thể áp đặt ý kiến của mình mạnh mẽ như những người tiền nhiệm.

Những tuần vừa qua cho thấy phần nào năng lực làm việc của Obama. Khi, John Kerry, thượng nghị sĩ bang Massachusetts và đồng thời là chủ tịch Ủy ban đối ngoại của Thượng nghị viện Hoa Kỳ, đã kêu gọi Washington nhanh chóng can thiệp vào Libya, Obama thì lại đợi Liên hợp quốc cũng như EU. Các cuộc biểu quyết đã kéo dài tới tận ngày 17 tháng 3 mới kết thúc, cho phép Kadhafi có thời gian dành lại quyền chủ động trước phiến quân. Kết quả của việc can thiệp vào Libya là quá muộn hay vừa kịp thời sẽ trả lời cho câu hỏi quyết định của Obama có là sáng suốt hay không.

Ở các đề tài nóng khác, chính sách của Obama cũng thu được những kết quả rất hạn chế. Ví dụ Mỹ không đồng tình việc Ả rập Saudi can thiệp vào nội bộ Bahrein, nhưng cũng không làm gì để ngăn cản cũng như thuyết phục hoàng gia nước này bắt đầu những cải cách xã hội. Với nước Nhật, Obama cũng không khiến nước Nhật cung cấp thông tin rõ ràng hơn về tình trạng thực tế trong cuộc khủng hoảng hạt nhân vừa rồi.

Nhưng nếu nghĩ lại cái giá mà nước Mỹ đã phải trả cho chính sách can thiệp rộng vào các vấn đề quốc tế của mình trong thập kỷ vừa qua, có lẽ rất nhiều người nên ủng hộ Obama. Với những thách thức ở các vấn đề đối nội mà nước Mỹ sắp trải qua, Obama và những người kế nhiệm mình có lẽ sẽ là những người biết kiềm chế hơn trên trường quốc tế.

David J. Rothkopf

Các bài liên quan:

• Obama chưa đủ thuyết phục với các quốc gia Ả rập
• Chiến tranh theo cách của Obama

Tờ báo điện tử của CIA

- Trích The Wall Street Journal; New York -

Cơ quan tình báo Hoa Kỳ hàng ngày dịch ra tiếng Anh và đăng tải hàng nghìn bài viết từ các báo cũng như các blog nổi tiếng từ khắp nơi trên thế giới.

Giả sử sau khi cách mạng Ai Cập thành công, bạn muốn biết báo chí Ai Cập sau khi thoát được kiểm duyệt viết những gì, nhưng bạn lại không biết tiếng Ả-rập. Nếu bạn rơi vào trường hợp này, có thể bạn sẽ quan tâm tới trang World News Connection (WNC). Đây là trang tin có khối lượng nội dung đồ sộ nhất nước Mỹ, nhưng nghịch lý là rất ít người biết tới nó. Thông qua WNC, bạn có thể đọc bằng tiếng Anh nội dung của 1750 nguồn tin khác nhau (báo viết, chương trình truyền hình, chương trình radio, blog vv.) từ 130 quốc gia. Việc dịch thuật được thực hiện bởi các dịch giả thực thụ chứ không phải là dịch máy. Chi phí để duy trì một trang thông tin như vậy phải là vô cùng lớn, nhưng ngân sách để hoạt động WNC là tối mật vì nó nằm trong nguồn ngân sách của CIA.

John Hounsell được giao nhiệm vụ kinh doanh khối lượng thông tin này tới công chúng. Anh là việc ở Virginia, trong một cục thuộc bộ Thương mại Hoa Kỳ có nguồn kinh phí tự trang trải thông qua việc kinh doanh những mảng thông tin mà các cơ quan của chính phủ Hoa Kỳ đã thu thập. Bộ Thương mại Hoa Kỳ xem xét xem trong các báo cáo của CIA có tin gì có thể bán lại cho công chúng thông qua mạng WNC.

Bộ Thương mại tiếp nhận nguồn tin miễn phí từ phía CIA nhưng kết quả kinh doanh của WNC vẫn còn khá tệ: với doanh thu năm ngoái vào khoảng 500.000 USD cho 2.5 triệu lượt đọc. Nhưng John Hounsell đang hy vọng tình hình sẽ có những biến chuyển mới, khi WNC vừa ký liên doanh với ProQuest, một công cụ tìm kiếm cho phép hàng ngàn mạng máy tính ở các thư viện và doanh nghiệp có thể truy cập vào WNC. (Hiện nay, với các cá nhân, phí truy cập vào World News Connection mỗi năm là vào khoảng 300 USD hay 4 dollar cho mỗi lần sử dụng dịch vụ).

Nguồn thông tin của WNC do trung tâm Open Source Center (OSC) thuộc CIA sản xuất. Trang tin của OSC là tuyệt mật nhưng John Hounsell đã cho tôi thấy qua màn hình máy tính của anh nó trông như thế nào. Ở đấy tôi thấy các kênh truyền hình nước ngoài có phụ đề tiếng Anh được phát trên streaming vv.

Cách duy nhất để tiếp cận nguồn thông tin của OSC sản xuất là thông qua WNC. Hàng tháng CIA chuyển cho WNC 40.OOO bài viết mà họ không cho là tuyệt mật. Chúng tôi không biết CIA giữ lại gì cho mình và cái gì được phép chuyển qua WNC.

Nhưng ta tự hỏi tại sao WNC lại thu phí. Câu trả lời là họ dùng số tiền này để trả tiền tác quyền. Nếu CIA không trả đồng nào với nội dung họ dịch rồi gửi đi các cơ quan chính phủ Hoa Kỳ, thì WNC khi muốn kinh doanh những nội dung này phải trả tiền bản quyền cho các tác giả. John Hounsell đã học câu "có ai nói được tiếng Anh không" bằng nhiều thứ tiếng và hàng ngày giành nhiều thời gian viết mail cho các đối tác xem họ có đồng ý phát hành tin tại WNC hay không. Nếu các nguồn tin từ chối, WNC phải gỡ bỏ thông tin.

Nhưng cũng có một ngoại lệ, WNC không bao giờ trả tiền cho các "kẻ thù của nước Mỹ". Ví dụ như để có thể tiếp tục đăng tải bài phát biểu mới nhất của Kahdafi, Hohn Hounsell đã không ghi tên tác giả.

Barry Newman

Link:

• http://wnc.fedworld.gov

Các ƯCV đảng Cộng hòa đều ngán Barack Obama

- Trích The Economist; London -

Rất ngại với ý nghĩ khi phải đối đầu với Tổng thống Obama vào năm 2012, tất cả các ứng cử viên tiềm năng của đảng Cộng hòa đều đang lưỡng lự xem có nên hay không nên tham gia vào cuộc chạy đua.

Chỉ còn chưa đầy một năm nữa, cuộc bầu cử sơ bộ chọn ứng cử viên tham gia cuộc Tổng tuyển cử bầu Tổng thống Hoa Kỳ năm 2012 sẽ diễn ra. Vào cùng thời điểm này cách đây 4 năm, đã có 8 ứng cử viên của đảng Cộng hòa và 10 ứng cử viên của đảng Dân chủ vào cuộc. Còn hiện tại, tính tới thời điểm này, chưa có bất cứ ứng cử viên nào chính thức lên tiếng sẽ ra tranh cử. Chỉ mới có Newt Gingrich, cựu chủ tịch Hạ nghị viện, đã lập một "ban nghiên cứu" để thăm dò dư luận. Chưa bao giờ người ta lại thấy một cuộc chạy đua vào nhà Trắng lại được khởi động chậm chạp đến vậy từ năm 1992. Không phải là "Đảng con voi" thiếu các chính trị gia có tham vọng, nhưng điều khiến đa phần trong số họ đều đang rất lưỡng lự, là do tất cả đều đang đặt câu hỏi liệu họ có khả năng đánh bại được Obama hay không?

Sau khi đại thắng ở cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa rồi, các lãnh đạo đảng Cộng hòa khi đó đều đã tự tin sẽ dành lại được nhà Trắng. Nhưng kể từ khi Thế chiến thứ hai kết thúc, mới chỉ có 3 tổng thống đương nhiệm thất bại khi tranh cử nhiệm kỳ thứ hai [Gerald Ford, Jimmy Carter và George Bush cha]. Cả ba đều phải đánh bại những đối thủ nặng ký khác ở cuộc bầu cử sơ bộ trong khi đảng Dân chủ hiện giờ vẫn chưa có một ai đủ khả năng để thay thế Obama. Ngoài ra khi Ford và Bush cha thất bại, đảng của họ đã nắm giữ nhà Trắng trong vòng 8 và 12 năm, còn Obama và đảng Dân chủ mới thay thế đảng Cộng hòa cách đây chưa đầy hai năm.

Mọi người vẫn còn nhớ Obama xuất sắc như thế nào trong cuộc bầu cử năm 2008. Ông là một thủ lĩnh thực sự, là một tài năng xuất chúng luôn biết cách lên dây cót tinh thần đám đông tình nguyện viên và những người ủng hộ mình. Êkíp giúp ông ra tranh cử năm đó vẫn còn nguyên vẹn. Moi người đều chắc rằng tại cuộc đua năm 2012, bộ máy này sẽ vẫn được vận hành trơn tru như năm 2008. Đến mức gần đây, Haley Barbour, Thống đốc bang Mississippi và là một ứng cử viên tiềm năng của đảng Cộng hòa đã phải thốt lên, Barack Obama "là một trong những chính trị gia xuất sắc nhất trong lịch sử Hoa Kỳ".

Nhưng cũng có một vài chỉ số cho thấy, Obama cũng có những điểm yếu của mình. Nền kinh tế Hoa Kỳ, điểm chính trong mọi cuộc bầu cử, vẫn chưa hoàn toàn hồi phục. Tỉ lệ người thất nghiệp đang ở mức kỷ lục là 8,9 %. Nếu Jimmy Carter thất bại trước Ronald Reagan vào năm 1980, một trong những nguyên nhân chính là tỉ lệ người thất nghiệp khi đó ở mức 7,5 %.

Danh sách những ứng cử viên có tham vọng của đảng Cộng hòa thì dài. Ngoài Newt Gingrich, còn có Mitt Romney, cựu thống đốc bang Massachusetts, người đã từng tham gia cuộc chạy đua năm 2008. Ngoài ra còn phải kể đến cựu thống đốc bang Minnesota Tim Pawlenty, cựu thống đốc bang Utah Jon Huntsman và cựu thượng nghị sĩ bang Pennsylvanie Rick Santorum. Đấy là những ứng cử viên nghiêm túc, nếu ta đem so sánh với tỉ phú Donald Trump, người tuyên bố có thể tham gia tranh cử vì không ai "có một phần mười năng lực của mình".

Tiếp đến là những người mà dự định còn khá mập mờ. Như Sarah Palin, ứng cử viên của đảng Cộng hòa cho vị trí phó tổng thống ở cuộc bầu cử lần trước. Hiện Palin đang là ngôi sao sáng của phong trào siêu bảo thủ Tea Party.

Mike Huckabee, người về nhì ở cuộc chạy đua 4 năm lần trước, cũng như Rudy Giuliani, cựu thị trưởng thành phố New York luôn là những người rất kiệm lời. Còn Haley Barbour và thống đốc bang Indiana Mitch Daniels, họ đều tuyên bố sẽ không đưa ra quyết định chính thức nào trước tháng 4 cả.

Nhiều ứng cử viên nhưng không có ai thực sự nổi bật khiến tất cả bọn họ đều đang phải quan sát động thái của nhau. Ví dụ như nếu Sarah Palin quyết định tham gia cuộc chạy đua, hai nhân vật nổi bật khác của Tea Party là Michele Bachman, hạ nghị sĩ bang Minnesota và Jim DeMint, thượng nghị sĩ bang Nam Carolina sẽ rút lui.

Nhưng vì lý do gì, họ cũng chẳng thể chần chừ mãi được. Tất cả mọi người đều phải bắt đầu đi kêu gọi nguồn tài chính, xây dựng đội ngũ của mình, mở các văn phòng đại diện tại tất cả các bang sẽ diễn ra những cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiền. Với những ứng cử viên còn chưa được đại đa số công chúng biết đến, công việc còn nặng nề và đòi hỏi nhiều thời gian hơn nữa. Mọi người nên nhớ trường hợp của Fred Thompson, người đã chậm trễ tham gia cuộc chạy đua năm 2008 và cuối cùng đã thất bại nặng nề như thế nào.

Hoa Kỳ - Định giá Facebook 50 tỉ USD - châm ngòi cho bong bóng công nghệ 3.0

- Trích The Street; New York -

Công ty của Mark Zuckerberg hiện nay đang được định giá vào khoảng 50 tỉ USD. Nhưng với nhiều chuyên gia, con số này được tính toán dựa trên những giá trị không xác thực.

Thời gian gần đây, Facebook liên tục được nhắc đến trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Câu chuyện về sự thành lập của hãng là chủ đề của bộ phim The Social Network, mà theo tin hành lang là một trong những ứng cử viên sáng giá của giải Oscar năm nay. Người sáng lập ra mạng xã hội này, Mark Zuckerberg, vừa được tạp chí Time bầu chọn là nhân vật của năm 2010. Còn bây giờ, nhờ vào khoản đầu tư thêm 500 triệu USD của ngân hàng Goldman Sachs và công ty Nga Digital Sky Technologies, Facebook được định giá có tổng giá trị vào khoảng 50 tỉ USD. Nhưng liệu đây có phải là con số thực tế ?

Nếu đánh giá trên là chính xác, thì tổng giá trị của Facebook đã vượt qua cả Yahoo!, eBay và Time Warner, và đang tiến gần đến giá trị của hai gã khổng lồ Amazon và Google. Nhưng dựa vào đâu mà người ta đưa ra con số này? Nhiều chuyên gia vầ truyền thông đánh giá Facebook hiện có thể sánh ngang với Disney, đang được định giá ở mức 70 tỉ dollar. Nhưng nếu Disney sở hữu những tài sản thật, xác định được giá trị rõ ràng như : các công viên giải trí, các khách sạn, các du thuyền, các nhân vật hoạt hình nổi tiếng mà hãng sử dụng để sản xuất vô vàn sản phẩm ăn theo, cho đến lợi nhuận thu được từ quyền khai thác kho tàng phim khổng lồ đã được sản xuất từ nhiều thập kỷ nay của mình.

Về phía Facebook, nó đang sở hữu một mạng xã hội ảo, mà theo đánh giá của tạp trí Time, đang kết nối một phần mười hai tổng dân số toàn cầu. Nhưng chính vì vậy, mà như tờ The Wall Street Journal nhấn mạnh, số tiền để Facebook duy trì cơ sở dữ liệu của mình là vô cùng lớn (hiện nay vào khoảng 700 triệu USD hàng năm, chỉ dành riêng cho hai cơ sở xử lý dữ liệu), còn tổng thu nhập của hãng thì chưa bao giờ được công bố. Vậy, khi một nhà đầu tư mua cổ phiếu của Facebook, anh ta đang đầu tư vào cái gì?

Sự phát triển nhanh đến chóng mặt của hai mạng xã hội Facebook và Twitter khiến người ta nhớ lại cách đây 15 năm, trước khi xảy ra “bong bóng Internet” bị nổ. Khi đó, nhiều nhà đầu tư có tầm nhìn đã nhìn ra tiềm năng khổng lồ của Internet. Trong thời gian đó, một lượng công ty lớn cung cấp dịch vụ trực tuyến đã được hình thành từ các nhà đầu tư đổ xô dồn tiền cho lĩnh vực này.

Một số đã thành công, như Google và Amazon, đã phát triển được một thương hiệu và một nền tảng tài chính vững chắc. Nhưng đa số còn lại – như GeoCities, Freeinternet.com hay theGlobe.com – thì thấy giá trị của họ bị nhanh chóng chia xuống nhiều lần sau khi thấy sự phát triển nhanh chóng của lượng người dùng không tỉ lệ thuận với lợi nhuận thu về được. Những nhà đầu tư bán cổ phiếu của mình trước khi bong bóng vỡ đã làm giàu, những người còn lại đã mất tất. Vậy thì tổng giá trị thực của mạng lưới mà Facebook đang sở hữu là bao nhiêu? Dù không ai bàn cãi về tiềm năng khổng lồ của nó.

Khi một lượng người lớn như vậy cùng trao đổi với nhau những thông tin cá nhân trên một trang mạng, nó sẽ là một không gian hoàn hảo để thu thập thông tin giúp các quảng cáo trực tuyến có thể nhắm đúng các đối tượng tiềm năng của mình. Nhưng liệu toàn bộ người sử dụng Facebook đều chấp nhận và đồng thuận với điều này, khi thông tin cá nhân của họ chia sẻ với người thân bị đem ra sử dụng và phân tích với mục đích kinh doanh. Đã có nhiều đơn kiện Facebook vi phạm quyền tự do cá nhân. Tháng 12 vừa rồi, Tổ chức Federal Trade Commission [Tổ chức bảo về quyền lợi người tiêu dùng Hoa Kỳ] đã đề nghị một dự luật, theo đó cho phép người sử dụng Facebook có thể chặn các hãng quảng cáo tiếp cận đến các thông tin cá nhân về các chủ đề mà họ quan tâm. Nếu điều này được áp dụng và đa phần người dùng Facebook sử dụng nó, thu nhập từ việc bán quảng cáo của Facebook [nguồn thi chính của nó] sẽ sụt giảm đáng kể.

Việc Goldman Sachs đầu tư vào Facebook hiện là một nước cờ có lợi cho cả hai. Thứ nhất, nó giúp Facebook lùi ngày phải niêm yết trên thị trường chứng khoán của mình. Điều này có nghĩa là, tạm thời, công ty chưa bị bắt buộc phải có báo cáo tài chính thường kỳ. Về phần Goldman Sachs, nó sẽ là đối tác được ưu tiên để điều hành việc vụ niêm yết này, dự kiến diễn ra vào năm 2012.

Người ta cũng hy vọng rằng việc Goldman Sachs bơm tiền vào Facebook không phải để thổi phồng giá trị thật của nó, trước khi bán nhanh lượng cổ phiếu mà họ đang nắm giữ để kiếm một khoản lời nhanh chóng.

Lauren Bloom

John McCain: Vì sao tôi trân trọng Tổng thống Obama

- John McCain; Trích The Washington Post, Washington -

Ngày 12 tháng 1 vừa qua, Tổng thống Obama đã có một bài diễn văn thật tuyệt. Ông đã có những lời chia buồn thật cảm động hướng tới những nạn nhân vủa vụ thảm sát Tucson, làm vững lòng cả nước, và truyền thêm nghị lực đối với những người như chúng ta, đang có vinh dự và may mắn được phục vụ tổ quốc Hoa Kỳ. Ông khuyến khích mọi công dân Mỹ đều nên tham gia các cuộc tranh luận chính trị hiện tại, khuyên họ nên đánh giá người khác độ lượng hơn, và tự đánh giá mình khiêm tốn hơn. Tổng thống kêu gọi chúng ta nên ứng xử làm sao, để đừng làm hoen ố lòng yêu nước, vẫn đang ấp ủ bao hy vọng của một em nhỏ. Tôi hoàn toàn đồng ý với những ý nghĩ này. Chúng ta tôn trọng sự thẳng thắn trong các cuộc đối thoại của chúng ta, nhưng chúng ta cũng không được quên điều đó để phụng sự lý tưởng mà chúng ta theo đuổi cũng như bao thế hệ người Hoa Kỳ đi trước: đó là xây dựng một tổ quốc mạnh hơn, thịnh vượng hơn và công bằng hơn quốc gia lúc chúng ta được thừa hưởng.

Tôi và ngài tổng thống có những ý nghĩ khác nhau về cách phụng sự lý tưởng này. Chúng tôi sẽ không giả vờ những điều đó là không tồn tại, nhưng cũng không được quên giữa chúng tôi có nhiều điểm chung hơn là điểm khác biệt.

Tôi không đống ý với đại đa số những chính sách mà Tổng thống đang áp dụng, nhưng tôi không bao giờ nghi ngờ ông Obama là một người ái quốc, và ông thực sự mong muốn sử dụng nhiệm kỳ của mình để khiến đất nước chúng ta tiến bộ hơn. Tôi không đồng ý với luồng ý kiến cho rằng Tổng thống Obama không xứng đáng điều hành nước Mỹ và các chính xách của ông là đi ngược lại những lý tưởng cơ bản của Hợp chủng quốc. Nhưng tôi cũng không ủng hộ luồng ý kiến cho rằng những người đang phản đối ông kém thông minh hơn hay ít công bằng hơn là những người ủng hộ ông.

Các bài phát biểu chính trị của chúng ta phải được viết trên một tông điệu đàng hoàng và lịch lãm hơn những gì đang được viết hiện tại. Chúng ta đều có một phần trách nhiệm, ngay cả tôi cũng vậy, với một số sự việc quá trớn vừa diễn ra. Tôi không nghĩ rằng chúng ta không thể thay thế những lời chỉ trích hay tấn công cá nhân bằng những tranh luận có thể đôi khi gay gắt nhưng cả hai bên đều tôn trọng nhau.

Có quá nhiều lúc trong chính trị chúng ta đã không thể làm như thế. Nhưng tôi vẫn tin chúng ta có thể tiến tới cái điều hoàn hảo của nhân loại rằng: hãy đối xử với người khác như cách ta mong muốn họ đối xử với ta.

Chúng ta là con người và chúng ta mang quốc tịch Mỹ; những điểm chung đó quan trọng hơn tất cả những khác biệt về ý tưởng chính trị đang chia rẽ chúng ta. Tôi đã nghe ngài tổng thống phát biểu như vậy tại Tucson. Tôi xin cám ơn và hoàn nghênh Tổng thống đã nhắc lại cho tôi điều đó.

Về tác giả: Thượng nghĩ sỉ John McCain chính là ứng cử viên đảng Cộng hòa đã thất cử trước Tổng thống Obama tại cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2008.

Để tiến tới sự hòa giải Mỹ-Trung

- Zbigniew Brzezinski; The New York Times, New York -

Ngày 19 tháng 1 năm 2010, Chủ tịch nước Trung Hoa Hồ Cẩm Đào sẽ hội đàm với tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tại Nhà trắng. Đấy là chuyến viếng thăm chính thức Washington lần thứ ba của ông và có lẽ là lần cuối cùng trước khi ông chuyển giao trọng trách cho người kế nhiệm vào năm 2012. Chuyến đi lần này diễn ra ngay sau chuyến công du tới Bắc Kinh của Bộ trưởng Bộ quốc phòng Hoa Kỳ, Robert Gates, từ ngày mùng 10 cho tới ngày 12 tháng 1.

Chuyến viếng thăm chính thức lần này của Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào có lẽ là cuộc hội đàm Trung-Mỹ quan trọng nhất sau chuyến đi lịch sử của Thủ tướng Đặng Tiểu Bình, diễn ra cách đây hơn 30 năm. Nó phải đạt được nhiều điều khác ngoài việc chỉ là một chuyến viếng thăm hữu nghị thông thường. Nó phải định nghĩa lại được mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia, từ đó tiến tới xây dựng một sự hợp tác trên phạm vi toàn cầu, những nơi mà cả hai đều đã có khả năng xây dựng được ảnh hưởng của mình.

Tôi nhớ rất rõ chuyến viếng thăm của Thủ tướng Đặng Tiểu Bình, vì tại thời điểm đó, tôi đang là Cố vấn An ninh Quốc gia. Chuyến thăm đó diễn ra trong bối cảnh Liên bang Xô viết đang bành trướng ảnh hưởng của mình. Đó là cơ hội cho Hoa Kỳ và Trung Quốc gặp nhau để cùng hội đàm làm sao có thể ngăn cản sự bành trướng đó. Nó cũng đánh dấu mốc chuyển mình của nền kinh tế Trung Quốc, một sự chuyển mình phát triển không ngừng trong suốt 30 năm qua, góp phần thắt nối mối quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ.

Nhưng chuyến đi của Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào lại diễn ra trong một bầu không khí khác. Đang có quá nhiều sự khác biệt lớn đè nặng lên mối quan hệ song phương Mỹ-Trung, đó là chưa kể nhiều quốc gia Châu Á đang lo lắng trước những tham vọng mới của Bắc Kinh. Vì vậy, chuyến viếng thăm lần này không diễn ra trong hoàn cảnh tốt đẹp nhất để chuẩn bị xây dựng môt sự hợp tác giữa hai quốc gia. Những tháng gần đây, các chủ đề gây xung đột giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng tăng, cả hai bên đều lên án đối phương đang áp dụng một chính sách kinh tế trái ngược lại với những quy luật của nền kinh tế toàn cầu. Cả hai đều tố cáo đối tác của mình đang áp dụng một chính sách ích kỷ, hoàn toàn chỉ nghĩ cho lợi ích riêng, mà quên đi vị thế của người anh cả và đầu tàu của mình đối với nền kinh tế thế giới. Những khác biệt khác giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc về vần đề quyền con người cũng trở nên gay gắt hơn sau khi Lưu Hiểu Ba được trao tặng Giải Nobel Hòa bình năm 2010.

Tình hình căng thẳng khiến nhiều khi, chưa chắc đã do cố tình, động thái của đối tác khiến bên kia ngay lập tức nghi ngờ và quan ngại. Như quyết định của Washington cung cấp cho Ấn Độ công nghệ hạt nhân dân dụng đã khiến Bắc Kinh phải có ngay lập tức có câu trả lời, khi quốc gia này đồng ý giúp đỡ Pakistan hiện đại hóa các cơ sở hat nhân dân dụng của mình. Thái độ khá thờ ơ của Trung Hoa về tình hình căng thẳng leo thang giữa hai miền Triều Tiêu cũng khiến nhiều người đang lo lắng về chính sách ngoại giao mà Bắc Kinh muốn áp dụng để giải quyết các vấn đề của bán đảo này. Vài năm gần đây, Washington đã sai lầm khi khiến nhiều đối tác quay lưng vì chính sách ngoại giao chỉ tính đến lợi ích đơn phương của mình, thì Trung Quốc cũng nên suy nghĩ rằng một số động thái gần đây của họ khiến một số nước láng giềng lo ngại là điều không tránh khỏi.

Bất cứ một sự leo thang nào trong khu vực này cũng ảnh hưởng về lâu dài tới sự ổn định của châu Á cũng như về quan hê Mỹ-Trung. Nhưng có lẽ trong những thời điểm nhất định, cả hai đều rất muốn thử cho leo thang sự căng thẳng này để che dấu những khó khăn đang gặp phải ở những vấn đề quốc nội của mình. Những khó khăn mà cả hai đang gặp phải đều là có thật. Hoa Kỳ đang khẩn cấp cần một sự đổi mới trên diện rộng: để phá bỏ đi tất cả những hệ thống cơ quan và chính sách được xây dựng trong 40 năm chiến tranh lạnh mà ngày nay đã không còn cần thiết hay lỗi thời, và cũng để bắt kip lại thời gian đã mất khi suốt 20 năm qua, Hoa Kỳ đã quá nhiều lần nhắm mắt để cố tình không nhìn thấy rằng trên nhiều điểm, mình đã bị quá lạc hậu.

Về phần mình, sự bấp bênh của Trung Hoa ở chỗ họ đã hy sinh quá nhiều thứ để chỉ chú trọng tới sự phát triển nền kinh tế. Cũng như tâm lý vài năm gần đây cũng các học giả Trung Quốc đã tự thỏa mãn, đã tự hô hào thắng lợi, cả ở mặt đổi mới đất nước cũng như về vị thế mới của Trung Hoa trên trường quốc tế. 30 năm sau khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, cả Hoa Kỳ và Trung Quốc không được né tránh, mà phải để cập thẳng thắn tới các điểm còn khác biệt của mình, và không được quên rằng cả hai cần có nhau. Nếu cả hai không thắt chặt được mối quan hệ của mình, cả hai quốc gia đều là bên bị thiệt.

Để chuyến viếng thăm lần này không chỉ đơn thuần là hình thức, Tổng thống Obama và Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào cần phải cố gắng để ra một tuyên bố chung về tiềm năng to lớn có thể mang lai của sự hợp tác Trung-Mỹ. Họ phải cũng nhau xác định được những cột mốc bản lề của mối quan hê này, cũng như phải xác định được rằng tham vọng của sự hợp tác giữa hai bên phải vượt ra ngoài lợi ích đơn thuần của hai quốc gia.

Tuyên bố chung giữa nguyên thủ hai nước phải để cập đến tất cả các vấn đề chính trị, kinh tế và xã hội. Nó phải hoàn toàn thành thật nói đến các điểm còn khác biệt giữa hai bên, và giải pháp để dần trung hòa các khác biệt đó. Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng phải cũng nhau bàn bạc về vấn đề an ninh ở các khu vực mà cả hai đều đang có lợi ích hay ảnh hưởng, cam kết sẽ cũng nhau hợp tác để giảm thiểu các nguy cơ tại các khu vực này.

Một văn kiện như vậy đầu tiên sẽ tránh đặt hai quốc gia vào trạng thái đối đầu nhau, và hy vọng rằng nó sẽ phát triển để khiến hai phía có thể hợp tác với nhau trong một số trường hợp cụ thể. Mối quan hệ này mang tính sống còn giữa hai quốc gia lớn trong lịch sự, mà ta tưởng mọi điểm đều hoàn toàn khác biệt nhau, nhưng cả hai đều đã đóng vai trò quan trọng nhường nào trong lịch sử thế giới.

Về tác giả: Zbigniew Brzezinski là cựu Cố vấn An Ninh Quốc gia Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Jimmy Carter (1977-1981), ông hiện nay đang là giáo sư môn Chính trị quốc tế tại Đại học Johns Hopkins.

Ván bài mới của trùm truyền thông Rupert Murdoch.

- Trích The Guardian; London -

Trùm truyền thông người Úc sẽ đầu tư vài chục triệu đô la để phát hành một tờ báo chỉ dành cho độc giả dùng Ipad. Một thử nghiệm mạo hiểm mà toàn ngành truyền thông chăm chú theo dõi.

Trong thời buổi mà tất cả ngành truyền thông đang nghĩ mọi cách để thu hút các độc giả, thì đây không phải là lần đầu tiên Rupert Murdoch thử nghiệm. Tỉ phú người Úc vừa quyết định sẽ hợp tác với Apple và Steve Jobs để sản xuất một tờ báo chỉ phát hành thông qua Ipad. Tên của tờ báo đã được đặt, The Daily, nó đang khiến cả hai bên bờ Đại Tây Dương vô cùng quan tâm. Theo nhiều tin hành lang, Murdoch đã đồng ý duyệt chi một ngân sách 30 triệu USD cùng tuyển một ban biên tập khoảng 100 người cho tờ báo mới.

The Daily sẽ lấy lại mẫu của tờ London Paper, một tờ báo miễn phí mà Murdoch đã cho phát hành từ năm 2006 cho đến năm 2009. Khi đó tờ London Paper đã được quyền đứng hoàn toàn độc lập với các tờ báo khác trong đế chế của Murdoch vì theo ông, khi hướng tới một đối tượng độc giả mới, một tờ báo không nên chịu ảnh hưởng của bất kỳ tập san nào khác.

Sự phát triển của ngành công nghệ số diễn ra nhanh đến nỗi mà nhiều dự án ngay từ trong giai đoạn trứng nước đã bị đánh giá là lạc hậu, khó phát triển, hoặc thất bại.

Không dễ để có thể đánh giá thế nào là thành công đối với "tờ báo" chỉ dành riêng cho Ipad. Nếu đòi hỏi nó phải nhanh chóng thu được lợi nhuần là một điều vô cùng khó xảy ra. Vì ngay cả khi lượng người sử dụng Ipad sẽ tăng gấp đôi vào năm tới, đạt ngưỡng 15 triệu máy, thì tỉ lệ người mua báo vẫn phải là vô cùng lớn nếu muốn cân bằng mọi chi phí đã đầu tư cho The Daily. Murdoch, như mọi chủ báo khác, sẽ phải lưỡng lự giữa hai lựa chọn, hoặc với tư cách là một doanh nhân, hướng tờ báo theo hướng buộc nó phải sinh lời, hoặc vào vai một trùm tư bản, tạm không coi trọng việc lời lãi, mà chỉ quan tâm đến việc tiếp tuc giữ được ảnh hưởng của mình tới việc sản xuất thông tin trên một kênh phát hành hoàn toàn mới.

Ipad rất hấp dẫn đối với giới truyền thông bởi hai lý do. Thứ nhất, ho sẽ chỉ phải chịu ảnh hưởng và có một đối tác duy nhất để đối thoai là Steve Jobs, thay vì là toàn bộ người dùng Internet. Ông chủ của Apple có quyền quyết định cái gì được phát hành thông qua Apple Store, từ đó có thể gây ảnh hưởng đến nội dung của tất cả nhưng gì được phát hành thông qua hệ thống của mình, điều mà toàn bộ các trùm truyền thông đều mơ ước. Có một đối tác thông thái duy nhất để đối thoại và đàm phán vẫn dễ chịu hơn là với tập thể người tiêu dùng. Thứ hai là nhờ vào trào lưu Apple-mania, thị trường kinh doanh các application cho Ipad đang được đảm bảo hơn là việc kinh doanh báo chí thông thường. Nhưng sự đảm bảo này cũng chỉ là tương đối, vì vẫn chưa thể bán báo dài kỳ trên Ipad, cũng như chưa có nghiên cứu chính thức nào về việc sử dụng công cụ công nghệ mới này sẽ ảnh hưởng thế nào tới thói quen của người tiêu dùng.

Giá bán của mỗi một lần tải một tờ The Daily là 99 cents. Tại thời điểm này, tất cả mọi người đều đánh giá là tờ báo khổng thể thành công và có lãi vì mục tiêu ban đầu của nó quá tham vọng: việc ngay lập tức có một ban biên tập gồm 100 nhà báo (trong đó có một số rất nổi tiếng như Sasha Frere-Jones, nhà phê bình âm nhạc của tuần báo The New Yorker) là môt khởi điểm quá đồ sộ đối với một start-up trong ngành công nghệ số. Nên nhớ ví dụ về thành công mới nhất trong ngành này là Facebook cũng chỉ bắt đầu khiêm tốn trong một salon. Nhưng giả sử đặt trường hợp, điều gì sẽ xảy ra nếu Murdoch thành công trong nước cờ có phần mạo hiểm của mình? Có lẽ chúng ta sẽ thay đổi hoàn toàn tương lai của ngành phát hành báo trí giấy.

Emily Bell

Thomas Friedman: Nếu Wikileaks đọc tin ngoại giao Trung Quốc

- Thomas Friedman; The New York Times, New York -

Khi các tin mật mà Wikileaks vừa công bố đang tràn ngập trên tất cả các mặt báo, tôi không thể ngăn tự hỏi mình rằng, nếu Wikileaks cũng đạo được điện tín ngoại giao Trung Quốc, và chúng ta biết được họ nói gì về chúng ta ở Đại sứ quán Trung Hoa tại Washington, thì nội dung bức điện tín có lẽ sẽ thế này:

Từ ĐSQ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, tại Washington, gửi về Bộ Ngoại giao, tại Bắc Kinh, TỐI MẬT. Nội dung: Nước Mỹ ngày nay.

Tất cả mọi thứ diễn ra ở đây đều thuận lợi nhất có thể cho quyền lợi của nước Trung Hoa. Trên bình diện chính trị, Hoa Kỳ là một đất nước bị chia rẽ sâu sắc, điều này sẽ giúp chúng ta dễ dàng đạt được mục tiêu của mình hơn, là trở thành cường quốc số một thế giới cũng như nền kinh tế lớn nhất toàn cầu. Người Mỹ có thể cãi vã nhau về mọi thứ. Như ví dụ, chúng ta vui mừng khi thấy họ tranh chấp nhau vì bản hiệp ước giảm thiểu vũ khí hạt nhân với Liên bang Nga. Chúng ta thấy phe Cộng hòa có thể bất chấp bất kỳ điều gì chỉ để làm suy yếu tổng thống Obama. Họ sẵn sàng vứt đi bản hiệp ước hợp tác giữa Nga và Mỹ trong vấn đề kiểm soát hạt nhân Iran. Tất cả những gì kéo lại gần nhau Washington và Moscow đều khiến chúng ta bị cô lập, chúng ta cảm ơn thượng nghị sĩ bang Arizona Jon Kyl đã đặt lợi ích của chúng ta trên lợi ích của Hoa Kỳ khi ngăn cản bản hiệp ước không được thông qua tại thượng nghị viện. Ngài đại sứ đã mời thượng nghị sĩ Kyl cùng phu nhân ăn tối tại nhà hàng Tàu Đại Long Đình, để chúc mừng ông ta đã dũng cảm bảo vệ lợi ích của nước Mỹ (« mà thực chất ra là lợi ích của chúng ta »)

Một cuộc bầu cử, như cách người ta gọi ở đây, vừa diễn ra. Tất cả những gì ta có thể nói, đó là mỗi ứng cử viên đều cố gắng quyên được nhiều tiền nhất có thể, để có thể bịa đặt nhiều nhất về đối thủ trên truyền hình trước khi đối thủ làm điều tương tự với anh ta. Thật nhẹ nhõm cho chúng ta, vì tất cả bọn họ sẽ chẳng làm gì nghiêm túc để giải quyết việc ngân sách của họ bị thâm hụt ngày càng nặng, nền giáo dục của họ ngày càng xuống cấp, cơ sở hạ tầng không được nâng cấp, và lượng các tài năng sang Hoa Kỳ nhập cư đang giảm chóng mặt.

Ngài Đại sứ cũng vừa đi thử tàu cao tốc Hoa Kỳ, Acela, để đi từ Washington tới New York. Nếu tàu cao tốc Bắc Kinh-Thiên Tân của chúng ta sẽ chỉ mất 90 phút để đi hết quãng đường này, thì Acela phải mất ba tiếng. Trên tàu, ngài Đại sứ có gọi về đại sứ quán bằng di động, trong một giờ đàm thoại điện thoại bí ngắt sóng 12 lần. Có một câu tếu táo rằng « nếu bây giờ có ai gọi từ Trung Hoa sang, chúng ta đang tưởng anh ta ở phòng bên cạnh, còn ai gọi từ phòng bên cạnh, chúng ta lại tưởng anh ta gọi từ Trung Hoa » Các đồng nghiệp đang có nhiệm kỳ tại Zambie vẫn thường trêu rằng chất lượng mạng di động ở châu Phi còn tốt hơn ở Mỹ.

Nhưng người Mỹ không hề mảy may có ý thức về điều đó. Họ ít khi ra nước ngoài và họ không biết rằng họ đã bị tụt hậu trong nhiều lĩnh vực. Vì điều đó mà tại đại sứ quán, chúng tôi rất nực cười, khi trên tờ Washington Post ngày 29 tháng 10 vừa rồi, hai thành viên đảng Cộng Hòa là Sarah Palin và Mike Huckabee đã công kích Barack Obama là đã phủ nhận « tính vượt trội của người Mỹ ». Thay vì cố gắng để trở thành người vượt trội, người Mỹ lại thích giải pháp là lúc nào cũng tin rằng mình là người vượt trội. Họ không hiểu rằng sự vượt trội không phải cái có thể tự phong, mà là thứ cần được người khác công nhận.

Về chính sách quốc tế, chúng ta biết Obama sẽ không thể rút quân ra khỏi Afghanistan. Phe Cộng hòa sẽ coi Obama là một thằng hèn. Máu Mỹ sẽ tiếp tục đổ, với cái giá chiến phí 190 triệu USD mỗi ngày. Vì vậy, quân lực Mỹ sẽ không có khả năng để đối đầu với chúng ta ở bất kỳ đâu nữa, đặc biệt là ở Bắc Triều Tiên, khi người anh em của chúng ta cứ sáu tháng lại làm điều gì mình muốn, để người Mỹ phải để năn nỉ chúng ta cố xoa dịu tình hình. Cái ngày mà họ sẽ rời Afghanistan, người dân Afghan sẽ ghét người Mỹ đến độ các công ty khai thác mỏ của chúng ta cứ dần dần mả thâu tóm hết tài nguyên đất nước này.

Đa phần các thành viên của phe Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đều không tin những gì các nhà khoa học nói, như việc biến đổi khí hậu là do tác động của thói quen sinh hoạt của con người. Các chính trị gia Hoa Kỳ đa phần đều là luật sư. Khác với ở nước chúng ta khi đa số lãnh đạo đều tốt nghiệp kỹ sư hay xuất thân là nhà nghiên cứu. Họ có thể nói nhăng nói quậy về khoa học và sẽ không có ai bắt bẻ họ cả. Điều này có nghĩa là, trong tương lai gần, họ sẽ không thông qua đạo luật về hỗ trợ các phát minh mới trong ngành năng lượng, điều là trọng tâm trong nhiệm kỳ 5 năm tiếp theo của chúng ta. Hoa Kỳ sẽ không cạnh tranh với chúng ta trong các lĩnh vực năng lượng Mặt trời, Nguyên tử, năng lượng gió, hay sản xuất xe hơi điện.

Và cuối cùng, với lượng kỷ lục các học sinh cấp ba Mỹ học tiếng Trung, chúng ta sẽ có một nguồn nhân lực tương lai rồi rào sử dụng được tiếng Hoa, chúng ta sẽ dần dùng khoản tiền 2300 tỉ USD dự trữ ngoại tệ của chúng ta để bí mật mua lại các nhà máy Hoa Kỳ. Tóm lại, tất cả đều tốt đẹp cho nước Trung Hoa tại xứ Hoa Kỳ này. Và cảm ơn thượng đế, người Mỹ không đọc được điện tín của chúng ta.

Về tác giả: Thomas Friedman từng là phóng viên thường trú tại Beyrouth và Jerusalem, trước khi thành phóng viên chính thức của tờ The New York Times. Ông là một chuyên gia về cùng Trung Đông, cũng như về chính trị quốc tế. Ông đã nhận được ba giải Pulitzer, tác giả của nhiều đầu sách, mà nổi tiếng nhất là cuốn best seller: Thế giới phẳng.

Bài được đăng trên chuyên trang Tuần Việt Nam của Vietnamnet ngày 28 tháng 12 năm 2010 http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-12-27-neu-wikileaks-cong-khai-tin-ngoai-giao-trung-quoc

Hoa Kỳ - BP dành 20 tỉ USD bồi thường nạn nhân vụ tràn dầu trên vịnh Mexico, nghĩ lại về vụ Vedan!

- Trích Los Angeles Times; Los Angeles và tổng hợp -

Các nhà đàm phán được BP [hãng dầu mỏ British Petroleum] ủy quyền đã bắt tay vào việc. Nhiệm vụ của họ là quản lý quỹ tài sản trị giá 20 tỉ USD mà hãng dầu mỏ Anh quốc đã dành ra để bồi thường các nạn nhân bị ảnh hưởng từ sự cố tràn dầu, sau vụ nổ dàn khoan Deepwater Horizon ở ngoài khơi vịnh Mexico từ cuối tháng 4 năm 2010.

Ngoài việc đang cố khắc phục một trong những thảm họa sinh thái lớn nhất trong lịch sử thế giới, khi đã có gần 5 triệu baril dầu tràn ra vịnh Mexico. BP còn có trách nhiệm bồi thường hàng vạn việc làm bị ảnh hưởng từ sự cố này một cách trực tiếp hay gián tiếp [dân đánh cá, các hoạt động liên quan đến du lịch v. v.]

Kenneth Feinberg, người phụ trách chương trình bồi thường gia đình các nạn nhân của vụ khủng bố ngày 11 tháng 9, đã được tổng thống Barack Obama giao nhiệm vụ giám sát quá trình bồi hoàn lần này. Ông Feinberg hứa sẽ đẩy nhanh tiến trình đánh giá các hồ sơ cụ thể. Kể từ khi vụ tai nạn diễn ra, BP đã giải ngân khẩn cấp 368 triệu USD bồi thường các cá nhân và doanh nghiệp bị ảnh hưởng, nhưng hãng dầu khí vẫn bị chỉ trích kịch liệt vì sự chậm trễ trong việc giải quyết các hồ sơ đòi được bồi hoàn, cũng như số tiền bồi hoàn chưa hoàn toàn thỏa đáng. Kenneth Feinberg tự tin đánh giá công việc không khó như những gì người tiền nhiệm của ông trao đổi khi bàn giao: "Vì công việc của BP là khai thác và kinh doanh dầu khí, còn chuyên môn của tôi là đánh giá các hồ sơ được bồi thường."

Như trường hợp của Wayde Bonvillain, một người sống bằng nghề bán cua mai mềm tại Louisiane. BP đã đưa ra đề nghị bồi thường cho anh 143 nghìn USD, tương đương với mức thu nhập trong vòng 6 năm. Nhưng Wayde vẫn lo lắng: "Điều gì đảm bảo sau 6 năm nữa biển ở đây sẽ trở lại bình thường, và sẽ lại có cua để tôi quay trở lại nghề cũ." Câu trả lời của Kenneth Feinberg rất đơn giản: "Nếu trong hồ số của anh, nói rằng anh không thể đánh bắt cá trong vòng 100 năm, vì toàn bộ đáy biển vẫn bị ô nhiễm, và có kèm đánh giá của chuyên gia xác nhận điều này, anh sẽ nhận được số tiền thu nhập mà lẽ ra anh có cho toàn bộ tổng thời gian này. Tôi cam kết điều đó. BP có trách nhiệm trong toàn bộ việc này. Và tôi nghĩ BP có khả năng chi trả cho toàn bộ các hóa đơn mà tôi duyệt."

Từ một thảm họa môi trường không hẳn là chủ quan do lỗi của BP [tai nạn nổ dàn khoan], so sánh với một sự việc Vedan cố ý xả nước thải xuống sông Thị Vải, để rồi suýt được nhận giải thưởng sản phẩm vì sự an toàn sức khỏe trong cộng đồng. Mới thấy việc các trùm tư bản muốn bóc lột dân lao động nước tư bản, nó không giống như những gì chúng ta vẫn được biết. ;)

Các bài liên quan:

• Dân chưa đồng thuận về số tiền bồi thường của Vedan

Hoa Kỳ - Một nhà thờ Hồi giáo cạnh Ground Zero? Có thật cần thiết?

- Trích Asharq Al-Awsat; London -

Tổng thống Obama đã có một quyết định vô cùng khó khăn khi tuyên bố ủng hộ cho dự án xây dựng một nhà thờ Hồi giáo ngay cạnh Ground Zero, nơi hơn 3.000 người Mỹ đã thiệt mạng trong vụ tấn công khủng bố của Al-Qaida ngày 11 tháng 9 năm 2001. Đây là một quyết định đúng đắn về mặt nguyên tắc. Nó thể hiện cái "Nước Mỹ là vậy đấy". Cái "tự do của nước Mỹ" nó là như thế đấy. Trong mọi trường hợp nó luôn tuân thủ quyền tự do tôn giáo của mỗi con người. Nhưng về mặt chính trị thì đây lại là một quyết định sai lầm. Vì ngay cả đối với đại đa số những tín đồ của đạo Hồi, việc có thêm một nhà thờ ở địa điểm chẳng đem lại một ý nghĩa nào cả.

Nó cũng giống như quyết định của tổng thống Obama khi đóng cửa Guatanamo, và chuyển toàn bộ số người đang bị giam giữ sang cho phía dân sự quản lý. Đây là một quyết định đúng đắn về mặt nguyên tắc, đáng để chúng ta trân trọng. Nhưng nó cũng không mang nhiều ý nghĩa. Vì vẫn còn hàng vạn người bị buộc tội liên quan đến các tổ chức khủng bố, và đang bị giam giữ trong những điều kiện còn khủng khiếp hơn ở Guatanamo rất nhiều lần.

Thế giới Hồi giáo đang hy vọng tổng thống Hoa Kỳ có thể đem lại hòa bình cho Trung Đông, có thể giúp người Palestine sớm có một quốc gia độc lập, hơn là ủng hộ cho việc xây dựng một nhà thờ Hồi giáo ngay cạnh Ground Zero.

Hiếm hoi khi thấy một lần, thế giới Hồi giáo lại đồng nhất quan điểm đến như vậy. Không một ai thấy cần thiết có một nhà thờ tại đây. Thấy cần có một biểu tượng cho sự khiêu khích, thách thức và đặt thế giới Hồi giáo quay lưng lại với toàn bộ phần còn lại của thế giới. Thấy được lợi ích cho một dự án như vậy chắc chỉ có các văn phòng kiến trúc, hay một tổ chức đầu tư đang hy vọng trục lợi nhờ đánh vào sự hiếu kỳ của con người.

Dù vì bất kỳ lý do gì thì đây cũng không phải là một ý tưởng hay. Người Mỹ cần hiểu rằng không phải cuộc sống của họ, mà chính là cuộc sống của người Hồi giáo bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi các tổ chức khủng bố. Đã có hai cuộc chiến tranh lớn, nhiều cuộc chiến tranh nhỏ nổ ra, cộng rất nhiều quyền tự do của con người bị rút lại trên lãnh thổ các quốc gia Hồi giáo nhân danh cuộc chiến chống các tổ chức cực đoan.

Một nhà thờ hồi giáo tại đây để làm gì. Một biểu tượng mà các tổ chức cực đoan sẽ lợi dụng để vinh danh các cảm tử quân của họ, một đài tưởng niệm vinh danh vụ khủng bố ngày 11 tháng 9. Hay nó là một cái cớ cho những kẻ thù của đạo Hồi lợi dụng để kích động phong trào bài islam, một biểu tượng của Allah trên nấm mồ của 3.000 người Mỹ là một cái cớ hoàn hảo. Và ta lại hỏi lại một nhà thờ hồi giáo để làm gì, giữa một khu văn phòng, mà tôi chắc chắn rằng chẳng có một cộng đồng dân cư Hồi giáo nào dùng nó để cầu nguyện.

- Abderrahman Al-Rached -